Журам шинэчлэн батлах тухай № 181
2024 оны 05 дугаар Улаанбаатар
сарын 01-ний өдөр Дугаар 181 хот
Журам шинэчлэн батлах тухай
Ашигт малтмалын тухай хуулийн 46.2, Эрдэнэсийн сангийн тухай
хуулийн 15.1-д заасныг тус тус үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газраас ТОГТООХ нь:
1.“Үнэт металл, эрдэнийн чулууны жагсаалт”-ыг 1 дүгээр хавсралт,
“Үнэт металл, эрдэнийн чулууны сорьц, чанарыг тогтоох, бүртгэх журам”-ыг 2 дугаар хавсралт ёсоор тус тус шинэчлэн баталсугай.
2.Энэ тогтоол батлагдсантай холбогдуулан “Дүрэм, журам
шинэчлэн батлах тухай” Засгийн газрын 2010 оны 11 дүгээр сарын 3-ны өдрийн 281 дүгээр тогтоолын 2 дугаар хавсралтыг хүчингүй болсонд тооцсугай.
Засгийн газрын 2024 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 181 дүгээр тогтоолын 1 дүгээр хавсралт
Үнэт металл, эрдэнийн
чулууны ангилал Д/д Монгол нэршил Олон улсын нэршил,
тэмдэг
1 Үнэт металл
1 Алт Gold (Au)
2 Мөнгө Silver (Ag)
3 Платина, платины бүлгийн металлууд:
Палладий,
Иридий, Родий, Рутений,
Осмий
Platinum (Pt),
Palladium (Pd),
Iridium (Ir),
Rhodium (Rh), Ruthenium (Ru),
Osmium (Os)
2
Эрдэнийн чулуу Үнэт чулуу
1 Доржпалам Diamond
2 Маргад Emerald
3 Бадмаараг Ruby
4 Индраанил Sapphire
5 Сувд Pearl
Хагас үнэт чулуу
1 Хувилгаан эрдэнэ Alexandrite
2 Улбар шар, ногоон, нил
ягаан индраанил
Sapphire
3 Эрдэнийн гэрэлт чимэд Precious opal
4 Эрдэнийн жадеит Jadeite
5 Демантоид Demantoid
6 Шпинель Spinel
7 Гэрэлт чимэд Opal
8 Усан биндэръяа Aquamarine
9 Молор Topaz
10 Родолит Rhodolite
11 Халтмар Tourmaline
12 Хризолит Peridot
13 Циркон Zircon
14 Биндэръяа Beryl
15 Кунцит Kunzite
16 Нил эрдэнэ Amethyst
17 Оюу Turquoise
18 Пироп Pyrope
19 Анар Garnet
20 Саран чулуу Moonstone
21 Ногоон мана Chrysoprase
22 Шаргал болор Citrine
23 Ягаан болор Rose quartz
Гоёл чимэглэлийн чулуу
1 Номин Lapis lazuli
2 Жадеит Jadeite
3 Хаш Nephrite
4 Шүр Coral
5 Усан болор Rock crystal
6 Утаат болор Smoky quartz
7 Чароит Charoite
8 Мана, гартаам Agate
9 Амазонит Amazonite
10 Хув Amber
11 Хар мана Onyx
12 Үүрийн туяа Rhodonite
13 Гематит Hematite
14 Галт уулын шил Obsidan
15 Ундрам Aventurine
16 Барын нүд Tiger’s eye
17 Муурын нүд Cat’s eye
18 Шонхорын нүд Hawk’s eye
19 Танзанит Tanzanite
20 Ногоолин Malachite
21 Родохрозит Rhodochrosite
Өнгөлгөөний чулуу
1 Хас Jasper
2 Боржин Granite
3 Чулуужсан мод Fossilized wood
4 Гантиг Marble
5 Байгалийн шил Moldavite
6 Хайлуур жонш Fluorite
7 Баргилт Agalmatolite
Тайлбар: Жагсаалтад нэр дурдагдаагүй чулууг ижил шинж
чанартай чулууны адилаар тооцно.
Засгийн газрын 2024 оны 05 дугаар сарын 01-ний өдрийн 181 дүгээр тогтоолын 2 дугаар хавсралт
Нэг.Нийтлэг үндэслэл
1.1.Үнэт металл, тэдгээрээр хийсэн эдлэлд сорьц тогтоох
шинжилгээ хийх, баталгаажуулах, эрдэнийн чулууг тодорхойлж гэрчилгээ олгох, үнэт металл хайлж гулдмайлах, тэдгээрийг бүртгэх болон энэ үйл ажиллагаатай холбоотой хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангуулахад энэхүү журмыг мөрдөнө.
1.2.Үнэт металл, тэдгээрээр хийсэн эдлэлд сорьц тогтоох
шинжилгээ хийх, баталгаажуулах, эрдэнийн чулууг тодорхойлж гэрчилгээ олгох, үнэт металлыг хайлж гулдмайлах ажлыг сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага (цаашид “сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан байгууллага” гэх), сорьц тогтоох шинжилгээ хийх эрх бүхий итгэмжлэгдсэн хуулийн этгээд гүйцэтгэнэ.
1.3.Энэ журмын 1.2-т заасан байгууллагуудын Үнэт металлын
сорьц тогтоох, эрдэнийн чулуу тодорхойлох лабораториуд нь Үндэсний итгэмжлэлийн байгууллагаас итгэмжлэгдсэн байна.
1.4.Монгол Улсын олон улсын гэрээгээр зохицуулагдаж байгаа
сорьцын баталгааны тэмдэг бүхий, үйлдвэрлэгчийн барааны болон тухайн улсын сорьцын баталгааны тэмдэгтэй, эсхүл Олон улсын сорьцын байгууллагуудын холбоо (IAAO)-ны гишүүн орны сорьцын баталгааны тэмдэг бүхий эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлээс бусад импортын эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэл нь сорьцын баталгаагүйд тооцогдоно.
1.5.Сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан байгууллагын улсын
байцаагчийн дүгнэлтийг үндэслэн сорьцын баталгаатай импортын эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлд гаалийн бүрдүүлэлт хийнэ.
1.6.Сорьцын баталгаагүй импортын эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн
эдлэлийг гаалийн байгууллагын албан тушаалтны хяналтад сорьцын баталгаажуулалт хийлгэсний дараа гаалийн бүрдүүлэлт хийнэ.
Хоёр.Үнэт металл, тэдгээрээр хийсэн эдлэлээс дээж авах, сорьц тогтоох шинжилгээ хийх, баталгаажуулах, дээжийн
үлдэгдлийг хадгалах, буцаан олгох
2.1.Эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлээс дээж авах, сорьц
тогтоох шинжилгээ хийх, эрдэнэсийг баталгаажуулах, дээжийн үлдэгдлийг буцаан олгох үйл ажиллагааг энэ журмын 1.2-т заасан байгууллагуудын лабораторид хийж гүйцэтгэнэ. Лаборатори нь сорьц тогтоох шинжилгээний дүнг сорилтын үр дүнгийн хуудсаар баталгаажуулна.
2.2.Сорилтын үр дүнг Монголбанк, арилжааны банкуудад
цахимаар илгээж болно. Шинжилгээнд дээж авсан, дээжийн үлдэгдлийг буцаан олгосон, шинжилгээ хийж баталгаажуулсан тухай мэдээллийн санд бүртгэж, бүртгэл хөтөлнө.
2.3.Сорьц тогтоох шинжилгээний дээжийг эрдэнэс, тэдгээрээр
хийсэн эдлэлийн үндсэн хайлшийг төлөөлж чадах хэсгээс дараах байдлаар авна:
2.3.1.үнэт металлын гулдмай болон томоохон цул
эдлэлээс өрөмдөж, хөндий болон нарийн хийцтэй эдлэлийн бүрдэл болох жижиг хэсгээс, задгай утасны хоёр үзүүрээс, ороолттой утасны задгай талын үзүүрээс хоорондоо 1 метр зайтай хэсгээс, дэвтэрлэсэн хуудас үнэт металлын аль нэг хуудаснаас, хэт жижиг бутархай, нунтаг байдалтай бол хэсгүүдийг нэгтгэн хайлуулсны дараа тус тус тасалж дээж;
2.3.2.10000 граммаас дээш жинтэй гулдмайн дээд болон
доод талын хоёр өнцгийн диагоналийн уртын дөрөвний нэгтэй тэнцэх хэсгээс цутгамлын зузааны хоёрны нэг хүртэл гүн өрөмдөж, цутгамлын дээд болон доод талаас солбиж тус бүр хоёр дээж;
2.3.3.100-10000 грамм хүртэл жинтэй гулдмайн дээд доод
талын хоёр булангийн диагоналийн уртын дөрөвний нэгтэй тэнцэх хэсгээс гулдмайн зузааны хоёрны нэг хүртэл гүн өрөмдөж цутгамлын дээд, доод талаас солбиж тус бүр нэг дээж;
2.3.4.100 грамм хүртэл жинтэй гулдмай, цутгамал буюу
бүхэл хэсгийн голд нь өрөмдөж нэг дээж;
2.3.5.түүх соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлд сорьц тогтоох
шинжилгээг өмчлөгчийн зөвшөөрлөөр түүний далд хэсгээс эх төрх, бүрэн бүтэн байдалд нөлөөлөхгүй байдлаар дээж.
2.4.Сорьц тогтоох химийн шинжилгээг Үндэсний итгэмжлэлийн
байгууллагаар итгэмжлэгдсэн сорилт туршилтын лабораторид
итгэмжлэлийн хүрээн дэх батлагдсан аргаар, үндэсний болон байгууллагын стандартын дагуу хийнэ.
2.5.Дотоодын үйлдвэрлэгчдийн эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн
эдлэлийг сорьц тогтоох шинжилгээнд хамруулж баталгаажуулна. Тухайн эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлд эрх бүхий байгууллагаас олгосон үйлдвэрлэгчийн барааны тэмдэг дарагдсан байна.
2.6.Хүн, хуулийн этгээдээс сорьц тогтоолгохоор ирүүлсэн гулдмай
бүрд, үнэт металлаар хийсэн эдлэлийн нэг төрлийн 100 ширхэг тутмаас 1 ширхэгт, нэг төрлийн эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэл нь 100 ширхэгт хүрэхгүй байвал 1 ширхэгт тус тус химийн шинжилгээ хийнэ. Химийн шинжилгээнд хамрагдаагүй үлдсэн эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлийг багажит шинжилгээнд хамруулна. Багажит шинжилгээний үр дүн нь химийн шинжилгээний үр дүнгээс зөрүүтэй гарсан тохиолдолд эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлийг дахин ялгаж химийн шинжилгээнд хамруулж, баталгаажуулна.
2.7.Сорьц тогтоох химийн шинжилгээний үр дүнг үндэслэн
эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлд сорьцын баталгааны тэмдгийг дарж баталгаажуулна.
2.8.Сорьцын баталгааны тэмдгийг 2 жил тутамд шинэчлэн зохих
нууцлал бүхий өөрчлөлт оруулна.
2.9.Үнэт металлаар хийсэн эдлэлийн сорьцын зөрүү 2-оос илүүгүй
байна. Тухайн эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлийн шинжилгээний үр дүн стандарт (ISO 9202)-д заасан тохирох сорьцод хүрэхгүй тохиолдолд дараах арга хэмжээг авна:
2.9.1.үйлдвэрлэгч, импортлогч хүсвэл тухайн сорьцод
хамгийн ойр байгаа бага сорьцоор баталгаажуулах, эсхүл битүүмжлэн үл борлуулах нөхцөлтэйгөөр буцаана;
2.9.2.тохирох сорьцод хүрэхгүйгээс гадна стандартын
шаардлага хангаагүй, Оюуны өмчийн хууль тогтоомж зөрчсөн, бусдын үйлдвэрлэгчийн барааны тэмдгийг дарсан зэрэг тохиолдолд дахин ашиглах боломжгүй болгоно.
2.10.Монголбанкны Эрдэнэсийн санд тушаах алт, мөнгөн гулдмайн
сорьц тогтоох шинжилгээний дээжийн үлдэгдлийг энэ журмын 2.1-д заасан эрх бүхий байгууллагын сорьц тогтоох лабораторид битүүмжлэн лацдаж, зориулалтын нөхцөлд түр хугацаагаар хадгална. Эрдэнэсийг битүүмжлэх, түүний дээжийг хадгалах, буцаан олгох журмыг сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан байгууллага баталж, хэрэгжүүлнэ.
2.11.Эрдэнэс, тэдгээрээр хийсэн эдлэлийн шинжилгээнд авсан
дээжийн үлдэгдлийг сорилтын үр дүнгийн хуудасны хамт хуулийн этгээд, иргэнд буцаан олгоно.
Гурав.Эрдэнийн чулууг тодорхойлох
3.1.Эрдэнийн чулууг олборлогч, эрдэнэсийн эдлэл үйлдвэрлэгч,
арилжаалагч иргэн, хуулийн этгээд нь энэ журмын 1.2-т заасан байгууллагуудаар эрдэнийн чулууг тодорхойлуулж, энэ журмын 1 дүгээр хавсралтад заасан “Эрдэнийн чулууны гэрчилгээ” авна.
3.2.Эрдэнийн чулуун эдлэл эзэмшигч хүсвэл өөрийн эрдэнэс,
тэдгээрээр хийсэн эдлэлд эрдэнийн чулууны гэрчилгээ авч болно.
3.3.Нэг төрлийн их хэмжээтэй таримал (synthetic), хиймэл,
дуураймал (imitations) чулуу, чулуун шигтгээг хуулийн этгээд, иргэний хүсэлтийн дагуу тодорхойлох тохиолдолд тухайн чулууны засалтын хэлбэр, хэмжээгээр нь төрөлжүүлэн ялгаж, тэдгээрээс төлөөлүүлэн дээж авч тодорхойлон шинжилгээний дүнг үндэслэн улсын байцаагч дүгнэлт гаргана.
3.4.Гэрчилгээг олгохдоо эрдэнийн чулууны шинжээч цахим
мэдээллийн санд бүртгэж, бүртгэлийн дугаар бүхий үнэт цаасан дээр хэвлэн өгнө.
3.5.Эрдэнийн чулууны гэрчилгээний үнэн зөв болохыг уг чулуу,
эдлэлийг тодорхойлсон шинжээч, лаборатори хариуцна.
3.6.Эрдэнийн чулууны гэрчилгээ нь зөвхөн тухайн үед
тодорхойлуулсан чулуу, чулуун эдлэлийн хувьд хүчинтэй байх бөгөөд уг гэрчилгээг өөр чулуу, эдлэлд ашиглахыг хориглоно.
3.7.Дотоодын гоёл чимэглэлийн үйлдвэр нь эрдэнэс, тэдгээрээр
хийсэн эдлэлд суулгах шигтгээг эдлэлд суулгахаас өмнө тодорхойлуулна.
Дөрөв.Үнэт металлыг хайлж гулдмайлах
4.1.Монголбанкны Эрдэнэсийн санд тушаах үнэт металлыг энэ
журмын 1.2-т заасан байгууллагууд хайлж гулдмайлна. Гулдмайн хэмжээ 12.5 кг-аас илүүгүй байна.
4.2.Үнэт металл хайлсан байгууллага энэ журмын 2 дугаар
хавсралтаар баталсан “Үнэт металл хайлсан тухай акт” үйлдэж, тухайн иргэн, хуулийн этгээдийн гулдмайн дугаарыг гулдмай тус бүрийн баруун дээд буланд тэмдэглэнэ.
Тав.Эрдэнэсийн бүртгэл
5.1.Үнэт металл олборлогч хуулийн этгээд нь олборлосон үнэт
металлын мэдээг энэ журмын 3 дугаар хавсралтаар баталсан маягтын дагуу бүртгэл хөтөлнө.
5.2.Хуулийн этгээд нь үнэт металл олборлолтын тухайн жилийн
тайланг энэ журмын 4 дүгээр хавсралтаар баталсан маягтын дагуу гаргаж, Үнэт металл олборлолтын бүртгэлийн хамт дараа оны 02 дугаар сарын 15-ны өдрийн дотор сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан байгууллагаар хянуулж, баталгаажуулна.
Зургаа.Ажил, үйлчилгээг цахимжуулах
6.1.Үнэт металлын сорьц тогтоосон сорилтын үр дүнг Монголбанк
болон арилжааны банкуудад илгээх, мэдээллийн сан ажиллуулах, ажил үйлчилгээний захиалга, дарааллыг хүлээн авах, бүртгэх зэрэг ажил, үйлчилгээг цахимжуулж, цахимаар үзүүлж болно.
Долоо.Бусад зүйл
7.1.Сорьцын хяналтын асуудал хариуцсан байгууллагын улсын
байцаагч, шинжээч, ажилтан үүрэгт ажлаа буруу хийсэн тохиолдолд холбогдох хууль тогтоомжид заасны дагуу хариуцлага хүлээнэ.
7.2.Энэ журмыг зөрчсөн байгууллага, албан тушаалтан, иргэдэд
холбогдох хууль тогтоомжид заасны дагуу сорьцын хяналтын улсын байцаагч хариуцлага хүлээлгэнэ.
----о0о----
Үнэт металл, эрдэнийн чулууны сорьц, чанарыг
тогтоох, бүртгэх журмын 1 дүгээр хавсралт
Certiи cate of gemstone
Тодорхойлсон үр дүн
Identiи cation results
Хэлбэр
Shape
Өнгө
Color
Засалт
Cut
Хэмжээ
Dimension
Жин
Mass
Тэмдэглэл
Remarks Огноо:.....................
/Эрдэнийн чулууны шинжээчийн
нэр, гарын үсэг, тэмдэг/
Чулууны
зураг QR код
Үнэт металл, эрдэнийн чулууны сорьц, чанарыг
тогтоох, бүртгэх журмын 2 дугаар хавсралт
--------------------------------------- --------------------------------------
/Байгууллагын нэр/ /Үнэт металл хайлсан газар/
Огноо: ......................................
№ Үнэт
металлын нэр
Хайлалтын
өмнөх жин
Хайлалтын
дараах жин
Хайлалтаас эргүүлж
авсан шаар (шлак)-ын
жин
Хайлалтын хорогдол Тайлбар
1 2 3 4 5 6 7
Тайлбар: Гулдмай тус бүр дээр хайлалтын дугаар тавина.
Үнэт металл хайлагч: --------------------------------------------------------------------
Үнэт металл хайлахад байлцсан иргэн,
хуулийн этгээдийн төлөөлөл: -----------------------------------------------------------------------
Үнэт металл, эрдэнийн чулууны сорьц, чанарыг
тогтоох, бүртгэх журмын 3 дугаар хавсралт
Аж ахуйн нэгж, байгууллагын нэр:
Үнэт металл олборлосон аймаг, сум, ордын нэр:
Лицензийн дугаар:
(жин граммаар)
¹
Он,
сар,
өдөр
Угаах
төхөөрөмжийн
нэр
Металлтай
элсний
хэмжээ
(хүдрийн
хэмжээ)
Анхны
угаалгын
дараах
металлын
жин
Анхны боловсруулалт
хийсний дараах
Өссөн дүнгээр
металлын жин
Комиссын гишүүдийн
гарын үсэг Металлын
жин
Хар
шлихийн
жин
Үнэт металл, эрдэнийн чулууны сорьц, чанарыг
тогтоох, бүртгэх журмын 4 дүгээр хавсралт
-----------------------------------------------------------
Аж ахуйн нэгж, байгууллагын нэр:
Регистрийн дугаар: ..................................
Огноо: ......................................................
(жин граммаар)
¹
Олборлолт Боловсруулалт Лабораторийн
шинжилгээ
Үлдэгдэл
Тайлбар
Олборлосон
хугацаа
... сарын ... өдрөөс
... сарын ... өдөр
Угаалгын дараах
жин (хүдрийн хэмжээ)
Үүнээс ялгасан хар
шлихийн жин
Комиссын актаар хүлээн авсан жин
Металл хайлсан байгууллагын нэр
Хайлалтын дараах
гулдмайн тоо
Хайлалтын өмнөх
жин
Хайлалтын дараах
жин
Хайлалтын
хорогдол
Тогтоосон сорьц
Тогтоосон сорьцын
металлын жин
Эрдэнэсийн
санд, худалдсан
он, сар, өдөр
Гулдмайн
хувийн дугаар
Бохир жин
999,9 сорьцод
шилжүүлэн тооцсон жин
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Тайлан гаргасан: Тайланг хүлээн авсан:
Байгууллагын дарга, захирал ………............... Дарга ...........……
Тамга Ерөнхий нягтлан бодогч ………….................... Тамга
Үнэт металл хүлээн авах комисс ....................... Улсын байцаагч …....................................
Gold (Au)
Silver (Ag)
Diamond
Emerald
Ruby
Sapphire
Pearl
Alexandrite
Precious opal
Sapphire
Osmium (Os)
Ruthenium (Ru)
Rhodium (Rh)
Iridium (Ir)
Palladium (Pd)
Platinum (Pt)
Jadeite
Demantoid
Spinel
Opal
Aquamarine
Topaz
Rhodolite
Tourmaline
Peridot
Zircon
Beryl
Kunzite
Amethyst
Turquoise
Pyrope
Garnet
Moonstone
Chrysoprase
Citrine
Rose quartz
Lapis lazuli
Jadeite
Nephrite
Coral
Rock crystal
Smoky quartz
Charoite
Agate
Amazonite
Amber
Onyx
Rhodonite
Hematite
Obsidan
Aventurine
Tiger's eye
Cat's eye
Hawk's eye
Tanzanite
Malachite
Rhodochrosite
Jasper
Granite
Fossilized wood
Moldavite
Marble
Fluorite
Agalmatolite
Certificate of gemstone
Identification results
Shape
Color
Cut
Dimension
QR
Mass
Remarks
