Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэл баталсантай холбогдуулан авах зарим арга хэмжээний тухай № 113
2025 оны 12 дугаар Улаанбаатар
сарын 12-ны өдөр Дугаар 113 хот
Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх
таван жилийн үндсэн чиглэл баталсантай
холбогдуулан авах зарим
арга хэмжээний тухай
Монгол Улсын Их Хурлын тухай хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.1
дэх хэсэг, Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 45 дугаар зүйлийн 45.5 дахь хэсгийг үндэслэн Монгол Улсын Их Хурлаас ТОГТООХ нь:
1.Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн
үндсэн чиглэлийг баталсантай холбогдуулан дараах арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэхийг Монгол Улсын Засгийн газар /Г.Занданшатар/-т даалгасугай:
1/Монгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит
чуулганы хугацаанд доор дурдсан хуулийн төслийг боловсруулж, өргөн мэдүүлэх:
а/Монгол Улсыг хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн
чиглэлийг боловсруулах, төлөвлөх, батлах, гүйцэтгэлийг тайлагнах, тайланг хэлэлцэх журам, цаглавартай холбоотой хууль хоорондын зөрчлийг арилгахад чиглэгдсэн хуулийн төсөл;
б/улсын хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрийг
хэрэгжүүлэх сахилга хариуцлага, хяналтыг сайжруулах, ил тод, нээлттэй байдлыг дээшлүүлэх зорилгоор улсын хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрийг боловсруулах аргачлал, уг хөтөлбөрт тусгах хөрөнгө оруулалтын төсөл, арга хэмжээг ач холбогдлоор нь эрэмбэлэх зарчим, шалгуурыг тогтоосон хуулийн төсөл.
2/төрийн албан хаагчдын ажлын бүтээмж, хөдөлмөрийн
үнэлэмж, цалин хөлсний талаар баримталж байгаа бодлого, тогтолцоонд дүн шинжилгээ хийж, цаашид боловсронгуй болгох санал боловсруулан 2026 оны хоёрдугаар улиралд багтаан Монгол Улсын Их Хуралд танилцуулах;
3/Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн
үндсэн чиглэлийн 3 дугаар хавсралтад “Тооцох” гэж тусгасан суурь түвшнийг хэмжих аргачлалыг тодорхой болгон тооцоолж, бусад шалгуур
үзүүлэлтийг тухайн үед байгаа түвшний хамт тоон үзүүлэлтээр гарган 2026 оны хоёрдугаар улиралд багтаан Монгол Улсын Их Хуралд танилцуулах;
4/“Монгол Улсыг 2021-2025 онд хөгжүүлэх таван жилийн
үндсэн чиглэл” болон “Монгол Улсын 2021-2025 оны хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр”-ийн хэрэгжилтэд хийсэн хяналт-шинжилгээ, үнэлгээг Монгол Улсын Их Хурлын 2026 оны хаврын ээлжит чуулганы хугацаанд хэлэлцүүлэх;
5/“Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн
үндсэн чиглэл”-ийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд санхүүжилтийн эх үүсвэр нь хэсэгчлэн болон бүрэн шийдвэрлэгдсэн, техник, эдийн засгийн үндэслэл, зураг төсөл хийгдсэн төслийг “Монгол Улсын 2026-2030 оны хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр”-т нэмэлт, өөрчлөлт оруулах байдлаар тухай бүр шийдвэрлүүлэх;
6/“Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн
үндсэн чиглэлийн үр дүн” болон “Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэлийн үр дүнгийн хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт, зорилтот түвшин”-д заасан зорилтыг хангахуйц, улсын хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөрийн зарчим, шалгуурыг хангасан төсөл, арга хэмжээг улсын эдийн засгийн нөхцөл байдал, бодлогын тэргүүлэх чиглэлтэй уялдуулан эрэмбэлж, 2027, 2028, 2029, 2030 оны Улсын хөгжлийн жилийн төлөвлөгөө болон тухайн жилийн төсвийн төсөлд тусгаж байх;
7/Монгол Улсын нэгдсэн төсвийн жил бүрийн гүйцэтгэлд
“Монгол Улсыг 2026-2030 онд хөгжүүлэх таван жилийн үндсэн чиглэлийн үр дүнгийн хяналт-шинжилгээ, үнэлгээний шалгуур үзүүлэлт, зорилтот түвшин”-д заасан зорилтот түвшинд хүрсэн эсэх, тухайн онд хүрсэн түвшин, төсвийн гүйцэтгэлээр хүрсэн түвшнийг тус тус тусгаж, Монгол Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж байх;
8/дунд хугацааны буюу 10 жилийн хугацаанд хэрэгжих
хөгжлийн зорилтот хөтөлбөрийг Хөгжлийн бодлого, төлөвлөлт, түүний удирдлагын тухай хуулийн 6.5-д заасан хүрээнд боловсруулж, 2026 онд багтаан Монгол Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх.
2.Энэ тогтоолын биелэлтэд хяналт тавьж ажиллахыг Монгол
Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо /Р.Сэддорж/, Төсвийн байнгын хороо /Н.Наранбаатар/-нд тус тус үүрэг болгосугай.
᠒᠐᠒᠕ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠑᠒ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠑᠒ ᠆ᠤ᠋ᠨ ᠡᠳᠦᠷ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠑᠑᠓ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠬᠣᠲᠠ
ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ
ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠢ
ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠠᠪᠬᠤ ᠵᠠᠷᠢᠮ ᠠᠷᠭ ᠠ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶᠡᠨ ᠦ᠋ ᠲᠤᠬᠠᠢ
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠕ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠕᠂᠑ ᠳ᠋ᠡᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ᠂ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠤ᠋
ᠬᠤᠷᠠᠯᠳᠤᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠳᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠔᠕ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠔᠕᠂᠕ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ ᠢ᠋ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠡᠴᠠ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠬᠤ ᠨᠢ:
᠑᠂ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠢ᠋ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᢈᠢ ᠠᠷᠭ ᠠ
ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠠᠪᠴᠤ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ /ᠭᠣ ᠂ᠽᠠᠨᠳᠠᠨᠰᠢᠲᠠᠷ ᠠ/-ᠲᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠯᠭᠠᠰᠤᠭᠠᠢ:
᠑/ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠐᠒᠖ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠬᠠᠪᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠡᢉᠡᠯᠵᠢᠲᠦ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠣᠣᠷ ᠠ ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ
ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ ᠢ᠋ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠡᠷᢉᠦᠨ ᠮᠡᠳᠡᢉᠦᠯᢈᠦ:
ᠠ /ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠢ᠋ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢈᠦ᠂ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠬᠤ᠂
ᢉᠦᠢᠴᠡᠳᢈᠡᠯ ᠢ᠋ ᠲᠠᠶᠢᠯᠤᠩᠨᠠᠬᠤ᠂ ᠲᠠᠶᠢᠯᠤᠨ ᠢ᠋ ᢈᠡᠯᠡᠯᠴᠡᢈᠦ ᠵᠢᠷᠤᠮ᠂ ᠴᠠᠭᠯᠠᠪᠤᠷᠢ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠲᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠬᠣᠭᠤᠷᠤᠨᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠥᠷᠢᠴᠡᠯ ᠢ᠋ ᠠᠷᠢᠯᠭᠠᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠴᠢᢉᠯᠡᢉᠳᠡᢉᠰᠡᠨ
ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ;
ᠪ/ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠰᠠᢈᠢᠯᠭ ᠠ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠯᠭ ᠠ᠂ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢ
ᠰᠠᠶᠢᠵᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠢᠯᠡ ᠲᠣᠳᠤ᠂ ᠨᠡᢉᠡᢉᠡᠯᠲᠡᠲᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠳᠡᢉᠡᢉᠰᠢᠯᠡᢉᠦᠯᢈᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ
ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ᠂ ᠤᠭ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠤᠰᠬᠠᠬᠤ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ᠂ ᠠᠷᠭ ᠠ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠠᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠯ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠨᠢ ᠡᠷᠢᠮᠪᠠᠯᠡᢈᠦ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ᠂
ᠰᠢᠯᠭᠠᠭᠤᠷ ᠢ᠋ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ᠃
᠒/ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠳ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠦᠲᠦᢉᠡᠮᠵᠢ᠂ ᢈᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠨᠡᠯᠡᠮᠵᠢ᠂ ᠴᠠᠯᠢᠩ ᢈᠥᠯᠦᠰᠦᠨ ᠦ᠋ ᠲᠠᠯ ᠡ ᠪᠠᠷ
ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠪᠤᠳᠤᠯᠭ ᠠ᠂ ᠲᠣᠭᠲᠠᠯᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳ᠋ᠦᠩ ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᢉᠡ ᢈᠢᠵᠦ᠂ ᠴᠠᠭᠠᠰᠢᠳᠠ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠩᠭᠤᠢ ᠪᠤᠯᠭᠠᠬᠤ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠒᠐᠒᠖ ᠣᠨ ᠤ᠋
ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠤᠯᠠᠷᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ;
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ
᠓/ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠓ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠬᠠᠪᠰᠤᠷᠤᠯᠲᠠ ᠳ᠋ᠤ «ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠬᠤ»
ᢉᠡᠵᠦ ᠲᠤᠰᠬᠠᠭᠰᠠᠨ ᠰᠠᠭᠤᠷᠢ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠢ᠋ ᢈᠡᠮᠵᠢᢈᠦ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ᠢ᠋ ᠲᠣᠳᠤᠷᠬᠠᠢ ᠪᠤᠯᠭᠠᠨ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠭᠠᠯᠠᠵᠤ᠂ ᠪᠤᠰᠤᠳ ᠰᠢᠯᠭᠠᠭᠤᠷ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠦᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ
ᠦᠶ ᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠦ᠋ ᠬᠠᠮᠲᠤ ᠲᠣᠭᠠᠨ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠦᠯᠲᠡ ᠪᠠᠷ ᠭᠠᠷᠭᠠᠨ ᠒᠐᠒᠖ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠬᠣᠶᠠᠳᠤᠭᠠᠷ ᠤᠯᠠᠷᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ
ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠠᠨᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠬᠤ;
᠔/«ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠑-᠒᠐᠒᠕ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ» ᠪᠤᠯᠤᠨ «ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ
᠒᠐᠒᠑-᠒᠐᠒᠕ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ»-ᠢ᠋ᠢᠨ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᠯᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ ᢈᠢᢉᠰᠡᠨ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ-ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᢉᠡ᠂ ᠦᠨᠡᠯᠡᢉᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ
ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠐᠒᠖ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠬᠠᠪᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠡᢉᠡᠯᠵᠢᠲᠦ ᠴᠢᠭᠤᠯᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠡᠯᠡᠯᠴᠡᢉᠦᠯᢈᠦ;
᠕/«ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ»-ᠤ᠋ᠨ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠬᠤ
ᢈᠥᠷᠢᠶᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠰᠠᠩᢈᠦᠵᠢᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠡᢈᠢ ᠡᢉᠦᠰᠪᠤᠷᠢ ᠨᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉᠴᠢᠯᠡᠨ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢉᠳᠡᢉᠰᠡᠨ᠂ ᠲᠧᢉᠨᠢᢉ᠂ ᠡᠳ᠋ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ᠂ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠲᠥᠰᠦᠯ
ᢈᠢᢉᠳᠡᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ ᠢ᠋ «ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ»- ᠳ᠋ᠤ ᠨᠡᠮᠡᠯᠲᠡ᠂ ᠥᢉᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠯᠲᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠬᠤ
ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠪᠦᠷᠢ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢉᠦᠯᢈᠦ;
᠖/«ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠳ᠋ᠦᠩ» ᠪᠤᠯᠤᠨ «ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ
ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠳ᠋ᠦᠩ ᠦ᠋ᠨ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ-ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᢉᠡ᠂ ᠦᠨᠡᠯᠡᢉᠡᠨ ᠦ᠋ ᠰᠢᠯᠭᠠᠭᠤᠷ
ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠦᠯᠲᠡ᠂ ᠵᠣᠷᠢᠯᠲᠠᠲᠤ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ»- ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠵᠣᠷᠢᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠬᠤᠶᠢᠴᠠ᠂ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠥᠷᠦᠩᢉᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ᠂
ᠰᠢᠯᠭᠠᠭᠤᠷ ᠢ᠋ ᠬᠠᠩᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ᠂ ᠠᠷᠭ ᠠ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠳ᠋ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠨᠥᢈᠦᠴᠡᠯ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ᠂ ᠪᠤᠳᠤᠯᠭ ᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠡᠷᠢᢉᠦᠯᠡᢈᠦ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠲᠡᠢ ᠤᠶᠠᠯᠳᠤᠭᠤᠯᠤᠨ
ᠡᠷᠢᠮᠪᠠᠯᠡᠵᠦ᠂ ᠒᠐᠒᠗᠂ ᠒᠐᠒᠘᠂ ᠒᠐᠒᠙᠂ ᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠥᢉᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠰᠦᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠰᠦᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠤᠰᠬᠠᠵᠤ
ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ;
᠗/ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠨᠢᢉᠡᠳᠦᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠰᠦᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠢᠯ ᠪᠦᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢉᠦᠢᠴᠡᠳᢈᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ «ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠢ᠋ ᠒᠐᠒᠖-᠒᠐᠓᠐ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ
ᠲᠠᠪᠤᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠴᠢᢉᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠷ ᠡ ᠳ᠋ᠦᠩ ᠦ᠋ᠨ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ-ᠰᠢᠨᠵᠢᠯᠡᢉᠡ᠂ ᠦᠨᠡᠯᠡᢉᠡᠨ ᠦ᠋ ᠰᠢᠯᠭᠠᠭᠤᠷ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠦᠯᠲᠡ᠂ ᠵᠣᠷᠢᠯᠲᠠᠲᠤ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ»- ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ
ᠵᠣᠷᠢᠯᠲᠠᠲᠤ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠳ᠋ᠦ ᢈᠥᠷᠦᢉᠰᠡᠨ ᠡᠰᠡᢈᠦ᠂ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠥᠷᠦᢉᠰᠡᠨ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ᠂ ᠲᠥᠰᠦᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠦᠢᠴᠡᠳᢈᠡᠯ ᠢ᠋ᠶᠡᠷ ᢈᠥᠷᠦᢉᠰᠡᠨ ᠲᠦᠪᠰᠢᠨ ᠢ᠋ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ
ᠲᠤᠰᠬᠠᠵᠤ᠂ ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠷᢉᠦᠨ ᠮᠡᠳᠡᢉᠦᠯᠵᠦ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ;
᠘/ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠪᠤᠶᠤ ᠑᠐ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢈᠦ ᢈᠥᢉᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠣᠷᠢᠯᠲᠠᠲᠤ ᢈᠥᠲᠦᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᢈᠥᢉᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠤᠳᠤᠯᠭ ᠠ᠂
ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᠯᠲᠡ᠂ ᠲᠡᢉᠦᠨ ᠦ᠋ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠯᠭ ᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠖᠂᠕- ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᢈᠥᠷᠢᠶᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠤᠯᠪᠠᠰᠤᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠒᠐᠒᠖ ᠣᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠭᠲᠠᠭᠠᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ
ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠷᢉᠦᠨ ᠮᠡᠳᠡᢉᠦᠯᢈᠦ᠃
᠒᠂ᠡᠨᠡ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠯᠡᠯᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠳ᠋ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠢᠩᠭᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ
ᠬᠣᠷᠢᠶ ᠠ /ᠷᠧ ᠂ᠰᠡᠳᠢᠳᠣᠷᠵᠢ/᠂ ᠲᠥᠰᠦᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠢᠩᠭᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠣᠷᠢᠶ ᠠ /ᠨᠨ ᠂ᠨᠠᠷᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ/- ᠳ᠋ᠤ ᠲᠤᠰ ᠲᠤᠰ ᠡᢉᠦᠷᢉᠡ ᠪᠤᠯᠭᠠᠰᠤᠭᠠᠢ᠃
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ
ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠠᠷᠤᠭ ᠠ ᠨᠢ ᠂ᠤᠴᠠᠷᠠᠯ