— 3798 —

Журам шинэчлэн батлах тухай № 40

2024 оны 01 дүгээр Улаанбаатар

сарын 25-ны өдөр Дугаар 40 хот

Журам шинэчлэн батлах тухай

Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 13.1.10-д заасныг

үндэслэн Монгол Улсын Засгийн газраас ТОГТООХ нь:

1.“Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулах, гэрэл

зураг, дүрс бичлэг хийх журам”-ыг хавсралт ёсоор шинэчлэн баталсугай.

2.Журмын хэрэгжилтэд хяналт тавьж ажиллахыг Соёлын сайд

Ч.Номинд даалгасугай.

3.Энэ тогтоол гарсантай холбогдуулан “Журам батлах тухай”

Засгийн газрын 2003 оны 1 дүгээр сарын 30-ны өдрийн 23 дугаар тогтоолыг хүчингүй болсонд тооцсугай.

МОНГОЛ УЛСЫН

ЕРӨНХИЙ САЙД Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ

СОЁЛЫН САЙД Ч.НОМИН

МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗРЫН ТОГТООЛ

— 3799 —

Засгийн газрын 2024 оны 01 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 40 дүгээр тогтоолын хавсралт

НИЙТИЙН ӨМЧИЙН СОЁЛЫН БИЕТ ӨВИЙГ ХУВИЛАН ОЛШРУУЛАХ,

ГЭРЭЛ ЗУРАГ, ДҮРС БИЧЛЭГ ХИЙХ ЖУРАМ

Нэг.Нийтлэг үндэслэл

1.1.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулах, гэрэл

зураг авах, дүрс бичлэг хийхтэй холбогдсон үйл ажиллагааг энэ журмаар зохицуулна.

1.2.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулах, гэрэл

зураг авах, дүрс бичлэг хийх үйл ажиллагаанд Соёлын тухай, Соёлын өвийг хамгаалах тухай, Музейн тухай, Зөвшөөрлийн тухай, Зохиогчийн эрхийн тухай хууль тогтоомж болон энэ журмыг мөрдөнө.

1.3.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулах, гэрэл

зураг авах, дүрс бичлэг хийхэд дараах зарчмыг баримтална:

1.3.1.урьдчилан зөвшилцсөн байх;

1.3.2.соёлын биет өвд хохирол учруулахгүй байх;

1.3.3.харилцан ашигтай байх.

1.4.Хууль сахиулах байгууллагаас гэмт хэрэг, зөрчлийн ул мөрийг

бэхжүүлэх, нотлох баримт цуглуулах зэрэг зорилгоор нийтийн өмчийн соёлын биет өвийн гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийхэд энэ журмыг мөрдөхгүй.

Хоёр.Соёлын биет өвийг хувилан олшруулах

2.1.Иргэн, хуулийн этгээд нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг

хувилан олшруулах үйл ажиллагааг Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 53.1-д зааснаар соёлын асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний олгосон зөвшөөрлийг үндэслэн хэрэгжүүлнэ.

2.2.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулах

зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгох, нийтэд мэдээлэх асуудлыг Зөвшөөрлийн тухай хуульд заасны дагуу зохион байгуулна.

— 3800 —

2.3.Иргэн, хуулийн этгээд түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг

хувилан олшруулах үйл ажиллагааг эзэмшигч байгууллагатай нь, түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалыг хувилан олшруулах үйл ажиллагааг соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагатай гэрээ байгуулж, гүйцэтгэнэ. Гэрээнд хувилан олшруулах үйл ажиллагааг гүйцэтгэх хугацаа, хувилан олшруулах тоо хэмжээ, санхүүжилт, хувилан олшруулсан эхийг ашиглах нөхцөл, талуудын эрх, үүргийг тусгана.

2.4.Хувилан олшруулсан эхийн нүдэнд үл харагдах хэсэгт

“ХУУЛБАР /..он../” гэсэн бичвэрийг арилахгүй, устахгүй байхаар бичнэ.

2.5.Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн 53.5-д зааснаар 1:1

масштабаар хувилан олшруулсан эхийг давтан олшруулахгүй.

2.6.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулахад

ашигласан хэв, дардас, бусад зүйлийг гэрээнд оролцогч талуудыг байлцуулан нэн даруй устгалд оруулна.

Гурав.Гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх

3.1.Иргэн, хуулийн этгээд нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх

дурсгалт зүйлийн гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх бол хүсэлтээ тухайн ажил эхлэхээс ажлын 10-аас доошгүй хоногийн өмнө эзэмшигч байгууллагад гаргана.

3.2.Нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг

эзэмшигч нь иргэн, хуулийн этгээдийн хүсэлтийг судалж, Иргэдээс төрийн байгууллага, албан тушаалтанд гаргасан өргөдөл, гомдлыг шийдвэрлэх тухай хуулийн 16 дугаар зүйлд заасан хугацаанд хариуг хүргүүлнэ.

3.3.Нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг

эзэмшигч гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх зорилгоор түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг зөөж тээвэрлэх тохиолдолд Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 8.2 дугаар зүйлийн 6.11-д заасан зөвшөөрлийг соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагаас авна.

3.4.Нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг

эзэмшигч нь иргэн, хуулийн этгээдээс түүх, соёлын хосгүй үнэт дурсгалт зүйлийн гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх хүсэлт гаргасан бол соёлын асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагатай зөвшилцөн шийдвэрлэнэ.

3.5.Хууль тогтоомжид өөрөөр заагаагүй бол нийтийн өмчийн түүх,

соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийг эзэмшигч нь энэ журмын 3.1-д заасан

— 3801 —

гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийлгэх үйлчилгээг төлбөртэй үзүүлж болно. Төлбөрийн хэмжээг үүсгэн байгуулагчтай урьдчилан зөвшилцсөний үндсэн дээр эзэмшигч байгууллагын удирдлага тогтооно.

3.6.Иргэн, хуулийн этгээд ашиг олох зорилгоор музей, галерейн

зориулалтаар ашиглаж байгаа нийтийн өмчийн түүхэн дурсгалт барилга, архитектурын дурсгалын гадаад, дотоод орчны гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх, түүнчлэн нисдэг төхөөрөмж ашиглан соёлын биет өвийн гэрэл зураг, дүрс бичлэг хийхэд тухайн дурсгалыг ашиглаж байгаа хуулийн этгээдэд урьдчилан мэдэгдэнэ.

3.7.Иргэн, хуулийн этгээд дараах тохиолдолд энэ журмын 2.1-д

заасан зөвшөөрөлгүйгээр нийтийн өмчийн соёлын биет өвийн гэрэл зураг авч, дүрс бичлэг хийж болно:

3.7.1.энэ журмын 3.6-д зааснаас бусад нийтийн өмчийн

түүх, соёлын үл хөдлөх дурсгалын гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх;

3.7.2.гар утас ашиглан төрийн болон орон нутгийн

өмчийн музей, галерейн үзүүллэгийн танхимд дэлгэсэн нийтийн өмчийн түүх, соёлын хөдлөх дурсгалт зүйлийн гэрэл зураг авах, дүрс бичлэг хийх;

3.7.3.эзэмшигчийн захиалгаар нийтийн өмчийн соёлын

биет өвийг судлах, сэргээн засварлах үйл явцыг баримтжуулах;

3.7.4.соёлын биет өвийн бүртгэл мэдээллийн сан

бүрдүүлэх чиг үүрэг бүхий хуулийн этгээд бүртгэл мэдээллийн санд хадгалах зорилгоор өөрийн эзэмшлийн нийтийн өмчийн соёлын биет өвийн гэрэл зургийг авах, дүрс бичлэгийг хийх.

3.8.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийн гэрэл зураг, дүрс бичлэгийг

дайн түрэмгийлэл, хүчирхийлэл, садар самууныг сурталчилсан аливаа хэвлэлийн бүтээгдэхүүн, кино, видео контентод ашиглахгүй.

Дөрөв.Бусад зүйл

4.1.Нийтийн өмчийн соёлын биет өвийг хувилан олшруулсан,

энэ журамд заасны дагуу гэрээ байгуулж зураг авсан, дүрс бичлэг хийсэн талаарх мэдээллийг соёлын биет өвийн бүртгэлд бүртгүүлж, мэдээллийн санд хадгална.

4.2.Энэ журмыг зөрчсөн этгээдэд холбогдох хуульд заасны дагуу

хариуцлага ногдуулна.

----о0о----

— 3802 —

᠒᠐᠒᠔ ᠣᠨ ᠤ ᠐᠑ ᠳ᠋ᠤᢉᠡᠷ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠒᠕᠆ ᠤ ᠡᠳᠦᠷ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠔᠐ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠬᠣᠲᠠ

ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠰᠢᠨᠡᠴᠢᠯᠡᠨ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ

ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠑᠓᠂᠑᠂᠑᠐ ᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠡᠴᠠ

ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠬᠤ ᠨᠢ:

᠑᠂«ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠵᠢᠷᠤᠮ»᠆ᠢ᠋

ᠬᠠᠪᠰᠤᠷᠤᠯᠲᠠ ᠶᠣᠰᠤ ᠪᠠᠷ ᠰᠢᠨᠡᠴᠢᠯᠡᠨ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠰᠤᠭᠠᠢ᠃

᠒᠂ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᠯᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠯᠪᠢᠵᠤ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠬᠤ ᠶᠢ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠴᠢ ᠂ᠨᠣᠮᠢᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠯᠭᠠᠰᠤᠭᠠᠢ᠃

᠓᠂ᠡᠨᠡ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠭᠠᠷᠤᠭᠰᠠᠨ ᠲᠠᠢ ᠬᠣᠯᠪᠣᠭᠳᠠᠭᠤᠯᠤᠨ «ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ» ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠐᠐᠓ ᠣᠨ ᠤ ᠑ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠓᠐᠆ ᠤ

ᠡᠳᠦᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠒᠓ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠢ᠋ ᢈᠦ᠋ᠴᠦᠨ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠣᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠣᠭᠠᠴᠠᠰᠤᠭᠠᠢ᠃

ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᢈᠡᠢ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠯᠣ ᠂ᠣᠶᠤᠨ᠆ ᠡᠷᠳᠡᠨᠢ

ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠰᠠᠶᠢᠳ ᠴᠢ ᠂ᠨᠣᠮᠢᠨ

Moehgo& Folo_ oa Jese( oa Geje* oa Doeedege&

— 3803 —

ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠐᠒᠔ ᠣᠨ ᠤ

᠐᠑ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠒᠕ ᠆ᠤ ᠡᠳᠦᠷ ᠦ᠋ᠨ

᠔᠐ ᠳ᠋ᠤᢉᠡᠷ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠠᠪᠰᠤᠷᠤᠯᠲᠠ

ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋

ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠵᠢᠷᠤᠮ

ᠨᠢᢉᠡ᠃ᠨᠡᠶᠢᠲᠡᠯᠢᢉ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠯ

᠑᠂᠑᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠲᠡᠢ

ᠬᠣᠯᠪᠣᠭᠳᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ ᠠ ᠶᠢ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠵᠣᢈᠢᠴᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃

᠑᠂᠒᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠤᠶᠢᠯᠡ

ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ᠂ ᠮᠦᠽᠧᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ᠂ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ᠂ ᠵᠣᢈᠢᠶᠠᠭᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠷᢈᠡ ᠶᠢᠨ

ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ᠋ ᠮᠥᠷᠳᠡᠨ ᠡ᠃

᠑᠂᠓᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᢈᠢ

ᠵᠠᠷᠴᠢᠮ ᠢ᠋ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠᠯᠠᠨ ᠠ:

᠑᠂᠓᠂᠑᠂ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠵᠥᠪᠰᠢᠯᠴᠡᢉᠰᠡᠨ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ;

᠑᠂᠓᠂᠒᠂ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠲᠦ ᠬᠣᢈᠢᠷᠠᠯ ᠤᠴᠠᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ;

᠑᠂᠓᠂᠓᠂ᠬᠠᠷᠢᠯᠴᠠᠨ ᠠᠰᠢᠭ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ᠃

᠑᠂᠔᠂ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠰᠠᢈᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠡᠴᠠ ᢉᠡᠮᠲᠦ ᢈᠡᠷᠡᢉ᠂ ᠵᠥᠷᠢᠴᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠯᠠ ᠮᠥᠷ ᠢ᠋ ᠪᠠᢈᠢᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ᠂ ᠨᠣᠲᠠᠯᠠᠬᠤ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠ ᠴᠤᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠡᠷᢉᠡ

ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ᠋ ᠮᠥᠷᠳᠡᢈᠦ ᠤᠢᢉᠡᠢ᠃

ᠬᠣᠶᠠᠷ᠃ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ

— 3804 —

᠒᠂᠑᠂ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠤᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ ᠠ ᠶᠢ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ

ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠕᠓᠂᠑᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᢉᠡᠰᠢᢉᠦᠨ ᠦ᠋ ᠣᠯᠭᠣᠭᠰᠠᠨ

ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠢ᠋ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᠦᠨ ᠡ᠃

᠒᠂᠒᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠣᠯᠭᠤᠬᠤ᠂ ᠰᠤᠩᠭᠠᠬᠤ᠂ ᠲᠦᠳᠡᢉᠡᠯᠵᠡᢉᠦᠯᢈᠦ᠂

ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ᠂ ᢈᠦ᠋ᠴᠦᠨ ᠤᠢᢉᠡᠢ ᠪᠣᠯᠭᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᢈᠦ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠵᠣᢈᠢᠶᠠᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃

᠒᠂᠓᠂ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠤᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ ᠠ ᠶᠢ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ

ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠨᠢ᠂ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠯᠦ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠤᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ ᠠ ᠶᠢ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ

ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠪ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᢉᠦᠶᠢᠴᠡᠳᢈᠡᠨ ᠡ᠃ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠦᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭ ᠠ ᠶᠢ ᢉᠦᠢᠴᠡᠳᢈᠡᢈᠦ

ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ᠂ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠲᠣᠭ ᠠ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ᠂ ᠰᠠᠩᢈᠦᠵᠢᠯᠲᠡ᠂ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᢈᠢ ᠶᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠨᠥᢈᠦᠴᠡᠯ᠂ ᠲᠠᠯ ᠠ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠷᢈᠡ᠂

ᠡᢉᠦᠷᢉᠡ ᠶᠢ ᠲᠤᠰᠬᠠᠨ ᠠ᠃

᠒᠂᠔᠂ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠡᢈᠢ ᠶᠢᠨ ᠨᠢᠳᠦᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠦᠯᠦ ᠬᠠᠷᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᢈᠡᠰᠡᢉ ᠲᠦ «ᠬᠠᠭᠤᠯᠪᠣᠷᠢ /᠂᠂ᠣᠨ᠂᠂/» ᢉᠡᠰᠡᠨ ᠪᠢᠴᠢᠪᠣᠷᠢ ᠶᠢ ᠠᠷᠢᠯᠬᠤ

ᠤᠢᢉᠡᠢ᠂ ᠤᠰᠠᠳᠬᠤ ᠤᠢᢉᠡᠢ ᠪᠠᠶᠢᠬᠤ ᠪᠠᠷ ᠪᠢᠴᠢᠨ ᠡ᠃

᠒᠂᠕᠂ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠕᠓᠂᠕᠆ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠑:᠑ ᠮᠠᠰᠱᠲ᠋ᠠᠪ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ

ᠡᢈᠢ ᠶᠢ ᠳᠠᠪᠲᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠤᠢᢉᠡᠢ᠃

᠒᠂᠖᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᢈᠡᠪ᠂ ᠳᠠᠷᠤᠳᠠᠰᠤ᠂ ᠪᠣᠰᠤᠳ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠢ᠋

ᢉᠡᠷ ᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠣᠷᠤᠯᠴᠠᠭᠴᠢ ᠲᠠᠯ ᠠ ᠨᠤᠭᠤᠳ ᠢ᠋ ᠪᠠᠶᠢᠯᠴᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠨᠡᠩ ᠳᠠᠷᠤᠢ ᠤᠰᠠᠳᠬᠠᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃

ᠭᠤᠷᠪᠠ᠃ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ

᠓᠂᠑᠂ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ

ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠪᠣᠯ ᢈᠦ᠋ᠰᠡᠯᠲᠡ ᠪᠠᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠠᠵᠢᠯ ᠡᢈᠢᠯᠡᢈᠦ ᠡᠴᠡ ᠠᠵᠢᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠑᠐᠆ ᠡᠴᠠ ᠳᠣᠭᠤᠭᠰᠢ ᠤᠢᢉᠡᠢ ᠬᠣᠨᠤᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠮᠦᠨ ᠡ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠳ᠋ᠤ

ᠭᠠᠷᠭᠠᠨ ᠠ᠃

᠓᠂᠒᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠢ᠋ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠨᠢ ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠦ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠰᠡᠯᠲᠡ ᠶᠢ

ᠰᠤᠳᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠢᠷᢉᠡᠳ ᠡᠴᠡ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ᠂ ᠠᠯᠪᠠᠨ ᠲᠤᠰᠢᠶᠠᠯᠲᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠭᠠᠷᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠷᢉᠦᠳᠡᠯ᠂ ᠭᠣᠮᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠰᠢᠢᠳᠪᠣᠷᠢᠯᠡᢈᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠑᠖ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ

ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤ ᠶᠢ ᢈᠦ᠋ᠷᢈᠡᢉᠦᠯᠦᠨ ᠡ᠃

— 3805 —

᠓᠂᠓᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠢ᠋ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ

ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠢ᠋ ᠵᠥᢉᠡᢉᠡᠵᠦ ᠲᠡᢉᠡᢉᠡᠪᠣᠷᠢᠯᠡᢈᠦ ᠲᠣᢈᠢᠶᠠᠯᠳᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠘᠂᠒ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ

ᠵᠦᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠖᠂᠑᠑ ᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠢ᠋ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠪ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠡᠴᠠ ᠠᠪᠣᠨ ᠠ᠃

᠓᠂᠔᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠢ᠋ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠨᠢ ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠡᠴᠡ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂

ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠬᠣᠣᠰ ᠤᠢᢉᠡᠢ ᠦᠨᠡᠲᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᢈᠦ᠋ᠰᠡᠯᠲᠡ ᠭᠠᠷᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠪᠣᠯ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ

ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ ᠲᠥᠪ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠵᠥᠪᠰᠢᠯᠴᠡᠨ ᠰᠢᠢᠳᠪᠣᠷᠢᠯᠡᠨ ᠡ᠃

᠓᠂᠕᠂ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠮᠵᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠥᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠷ ᠵᠢᠭᠠᠭ ᠠ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠣᠯ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠢ᠋

ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠨᠢ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠓᠂᠑ ᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᠯᢉᠡᢈᠦ ᠤᠶᠢᠯᠡᠴᠢᠯᠡᢉᠡ ᠶᠢ ᠲᠥᠯᠦᠪᠣᠷᠢ ᠲᠡᠢ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠵᠦ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠠ᠃

ᠲᠥᠯᠦᠪᠣᠷᠢ ᠶᠢᠨ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ ᠶᠢ ᠡᢉᠦᠰᢈᠡᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠴᠢ ᠲᠠᠢ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠵᠥᠪᠰᠢᠯᠴᠡᢉᠰᠡᠨ ᠦ᠋ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠳᠡᢉᠡᠷ ᠡ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠶᠢᠨ ᠤᠳᠤᠷᠢᠳᠤᠯᠭ ᠠ

ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠨ ᠠ᠃

᠓᠂᠖᠂ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠠᠰᠢᠭ ᠣᠯᠬᠤ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠮᠦᠽᠧᠢ᠂ ᠭᠠᠯᠧᠷᠧᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠣᠷᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ

ᠲᠡᠦᢈᠡᠨ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠪᠠᠷᠢᠯᠭ ᠠ᠂ ᠠᠷᢈᠢᠲ᠋ᠧᠻᠲ᠋ᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠳᠠᠭᠠᠳᠤ᠂ ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠤ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ᠂

ᠲᠡᢉᠦᠨᠴᠢᠯᠡᠨ ᠨᠢᠰᠳᠡᢉ ᠲᠥᢈᠦᢉᠡᠷᠦᠮᠵᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶᠢᠨ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯ ᠢ᠋ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ

ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠲᠦ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠮᠡᠳᠡᢉᠳᠡᠨ ᠡ᠃

᠓᠂᠗᠂ᠢᠷᢉᠡᠨ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᢈᠢ ᠲᠣᢈᠢᠶᠠᠯᠳᠤᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠒᠂᠑ ᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠵᠥᠪᠰᠢᠶᠡᠷᠡᠯ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠠᠷ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ

ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠴᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᠵᠦ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠠ:

᠓᠂᠗᠂᠑᠂ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠤ᠋ᠨ ᠓᠂᠖ ᠆ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠴᠠ ᠪᠣᠰᠤᠳ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠯᠦ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ

ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ;

᠓᠂᠗᠂᠒᠂ᠭᠠᠷ ᠤᠲᠠᠰᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶᠢᠨ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠮᠦᠽᠧᠢ᠂ ᠭᠠᠯᠧᠷᠧᠢ ᠶᠢᠨ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᠦᠯᢉᠡ ᠶᠢᠨ

ᠲᠠᠩᢈᠢᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠡᠯᢉᠡᢉᠰᠡᠨ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠲᠡᠦᢈᠡ᠂ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᢈᠦ᠋ᠳᠡᠯᢈᠦ ᠳᠤᠷᠠᠰᠬᠠᠯᠲᠤ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠬᠤ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢈᠦ;

᠓᠂᠗᠂᠓᠂ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᢉᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠶᠠᠯᠠᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠰᠤᠳᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠪᠣᠷᠢᠯᠠᠬᠤ

ᠤᠶᠢᠯᠡ ᠶᠠᠪᠣᠴᠠ ᠶᠢ ᠪᠠᠷᠢᠮᠲᠠᠵᠢᠭᠤᠯᠬᠤ;

— 3806 —

᠓᠂᠗᠂᠔᠂ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᠯ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠩ ᠪᠦᠷᠢᠳᠦᢉᠦᠯᢈᠦ ᠴᠢᢉ ᠡᢉᠦᠷᢉᠡ ᠪᠦᢈᠦᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶᠢᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᠯ

ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠩ ᠳ᠋ᠤ ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠥᠪᠠᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠡᠵᠡᠮᠰᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠢ᠋ ᠠᠪᠬᠤ᠂

ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᠶᠢ ᢈᠢᢈᠦ᠃

᠓᠂᠘᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡᠯ ᠵᠢᠷᠤᠭ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᠶᠢ ᠳᠠᠶᠢᠨ ᠲᠦᠷᠢᠮᠡᢉᠡᠶᠢᠯᠡᠯ᠂ ᢈᠦ᠋ᠴᠦᠷᢈᠡᠶᠢᠯᠡᠯ᠂ ᠰᠠᠳᠤᠷ

ᠰᠠᠮᠠᠭᠤᠨ ᠢ᠋ ᠰᠤᠷᠲᠠᠯᠴᠢᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠯᠢᠪᠠ ᢈᠡᠪᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠲᠦᢉᠡᢉᠳᠡᢈᠦᠨ᠂ ᠻᠢᠨᠣ᠋᠂ ᠧᠢᠳᠧᠣ᠋ ᠻᠣᠨᠲ᠋ᠧᠨᠲ ᠲᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ ᠦᢉᠡᠢ᠃

ᠳᠥᠷᠪᠠ᠃ᠪᠣᠰᠤᠳ ᠵᠦᠶᠢᠯ

᠔᠂᠑᠂ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶᠢᠨ ᠥᠮᠴᠢ ᠶᠢᠨ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠢ᠋ ᠬᠤᠪᠢᠯᠠᠨ ᠣᠯᠠᠰᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ᠂ ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠵᠤ

ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠠᠪᠣᠭᠰᠠᠨ᠂ ᠳᠦᠷᠰᠦ ᠪᠢᠴᠢᠯᢉᠡ ᢈᠢᢉᠰᠡᠨ ᠲᠠᠯᠠᠭᠠᠷᢈᠢ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠢ᠋ ᠰᠣᠶᠤᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠡᠲᠦ ᠥᠪ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᢉᠦᠯᠵᠦ᠂ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠩ ᠳ᠋ᠤ

ᠬᠠᠳᠠᠭᠠᠯᠠᠨ ᠠ᠃

᠔᠂᠒᠂ᠡᠨᠡ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ᠋ ᠵᠥᠷᠢᠴᠡᢉᠰᠡᠨ ᠡᠲᠡᢉᠡᠳ ᠲᠦ ᠬᠣᠯᠪᠣᠭᠳᠠᠬᠤ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠯᠭ ᠠ ᠨᠣᠭᠳᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃

---оОо---