Газрын тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай
2024 оны 06 дугаар Улаанбаатар
сарын 05-ны өдөр хот
1 дүгээр зүйл.Газрын тухай хуульд доор дурдсан агуулгатай
дараах хэсэг, заалт нэмсүгэй:
1/3 дугаар зүйлийн 3.1.11-3.1.13 дахь заалт:
“3.1.11.“малчин өрх” гэж Малчин өрхийн нэгдсэн
холбооны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 4.1.2-т заасныг;
3.1.12.“малчин өрхийн анхдагч холбоо” гэж Малчин
өрхийн нэгдсэн холбооны эрх зүйн байдлын тухай хуулийн 4.1.3-т заасныг;
3.1.13.“бэлчээрийн даац” гэж тухайн бэлчээрийн
ургамлын өсөлт, хөгжилт, нөхөн сэргэлтэд сөрөг нөлөө үзүүлэхгүйгээр бэлчээж болох мал, амьтны тоогоор илэрхийлэгдэх бэлчээрийн чадавхыг.”
2/19 дүгээр зүйлийн 19.3 дахь хэсэг:
“19.3.Хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв
байгууллага дараах бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:
19.3.1.бэлчээрийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн
сэргээх арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх;
19.3.2.бэлчээрийн даац тогтоох аргачлалыг байгаль
орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүнтэй хамтран батлах.”
3/20 дугаар зүйлийн 20.1.6, 20.1.7 дахь заалт:
“20.1.6.тухайн орон нутгийн онцлогт тохируулж,
бэлчээрийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээх журмыг батлах;
20.1.7.аймгийн газар зохион байгуулалтын ерөнхий
төлөвлөгөө болон сумын тухайн жилийн төлөвлөгөөнд нийцүүлэн багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын шийдвэрийг үндэслэн малчин өрхийн анхдагч холбоонд гэрээгээр ашиглуулах бэлчээрийн зааг, хэмжээ, байршлыг тогтоох.”
4/20 дугаар зүйлийн 20.2.10, 20.2.11 дэх заалт:
“20.2.10.гамшиг, аюулт үзэгдлийн улмаас отрын бэлчээр,
бусад аймаг, сумын бэлчээрт түр хугацаагаар мал оруулах, гаргах асуудлыг холбогдох аймаг, сумын Засаг даргатай хамтран шийдвэрлэх;
20.2.11.энэ хуулийн 20.2.10-т заасны дагуу шийдвэрлээгүй
бол уг асуудлыг дээд шатны Засаг дарга, Засгийн газар шийдвэрлэх.”
5/21 дүгээр зүйлийн 21.4.4-21.4.7 дахь заалт:
“21.4.4.бэлчээрийг малчин өрхийн анхдагч холбоонд
ашиглуулах гэрээ байгуулах;
21.4.5.гэрээгээр ашиглаж байгаа бэлчээрийг гамшиг,
аюулт үзэгдэл тохиолдсон үед тухайн сумын малчдад бэлчээрийн даацад тохируулан түр хугацаагаар ашиглуулах асуудлыг шийдвэрлэх;
21.4.6.гамшиг, аюулт үзэгдлийн улмаас бусад аймаг,
сумын малыг отрын бэлчээр болон бусад бэлчээрт түр хугацаагаар оруулах, гаргах асуудлыг шийдвэрлэх;
21.4.7.өвөлжөө, хаваржааны бэлчээрийг зун, намрын
улиралд малаас чөлөөлөх хугацааг тогтоож, мөрдүүлэх.”
6/23 дугаар зүйлийн 23.4.7-23.4.9 дэх заалт:
“23.4.7.бэлчээрийн даацыг хөдөө, аж ахуйн болон
байгаль орчны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүний хамтран баталсан аргачлалын дагуу сумын бэлчээр хариуцсан мэргэжилтэнтэй хамтран жил бүр тогтоох;
23.4.8.малчин өрхийн анхдагч холбоонд ашиглуулах
бэлчээрийн зааг, хэмжээ, байршлын зургийг үйлдэх, газрын мэдээллийн санд бүртгэх;
23.4.9.энэ хуулийн 21.4.4-т заасан гэрээг бүртгэх,
гэрээгээр ашиглаж байгаа бэлчээрийн ашиглалт, төлөв байдлын үнэлгээг үндэслэн сумын бэлчээр хариуцсан мэргэжилтэнтэй хамтран уг гэрээний биелэлтэд тогтмол хяналт тавих, дүгнэх.”
7/52 дугаар зүйлийн 52.11-52.13 дахь хэсэг:
“52.11.Гэрээгээр ашиглаж байгаа бэлчээрийг хашихыг хориглоно.
52.12.Малчин өрхийн анхдагч холбоонд бэлчээр ашиглуулах гэрээ
байгуулах журам, гэрээний загварыг хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, газрын асуудал хариуцсан төрийн захиргааны байгууллага хамтран батална.
52.13.Энэ хуулийн 52.12-т заасан гэрээг 15 хүртэл жилийн
хугацаатай байгуулах бөгөөд гэрээний үүргийн биелэлтийг харгалзан анх гэрээ байгуулсан хугацаагаар сунгаж болно.”
2 дугаар зүйл.Газрын тухай хуулийн 52 дугаар зүйлийн 52.1, 52.2
дахь хэсгийг доор дурдсанаар өөрчлөн найруулсугай:
“52.1.Бэлчээрийг зохистой ашиглах, хамгаалах, нөхөн сэргээх
асуудлыг энэ хуульд заасан аймгийн газар зохион байгуулалтын ерөнхий болон сумын тухайн жилийн төлөвлөгөөнд үе шаттай төлөвлөж, хэрэгжүүлнэ.
52.2.Бэлчээрийг ашиглаж ирсэн уламжлал, зохистой ашиглах,
хамгаалах, нөхөн сэргээх шаардлагыг харгалзан өвөлжөө, хаваржаа, зуслан, намаржаа, отрын бэлчээр, дамжин өнгөрөх бэлчээр гэсэн ерөнхий хуваарийн дагуу ашиглана. Отрын бэлчээр, дамжин өнгөрөх бэлчээр, уст цэг, хужир мараа бүхий бэлчээрийг нийтээр ашиглана. Бэлчээрийг талхлагдахаас хамгаалах, нөхөн сэргээх зорилгоор тухайн бүс нутгийн онцлог, бэлчээрийн даацыг харгалзан, багийн иргэдийн Нийтийн Хурлын саналыг үндэслэн сумын Засаг дарга Малчин өрхийн анхдагч холбоонд бэлчээрийг гэрээний дагуу ашиглуулж болно.”
3 дугаар зүйл.Газрын тухай хуулийн 52.6 дахь хэсгийн “52.1-д
заасан ерөнхий хуваарь,” гэснийг хассугай.
4 дүгээр зүйл.Энэ хуулийг Малчин өрхийн нэгдсэн холбооны
эрх зүйн байдлын тухай хууль хүчин төгөлдөр болсон өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.
᠒᠐᠒᠔ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠐᠖ ᠳ᠋ᠣᠭᠠᠷ ᠰᠠᠷ ᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠐᠕᠆ᠤ᠋ ᠠ᠋ᠳᠦᠷ ᠤᠯᠠᠭᠠᠨᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ ᠬᠣᠲᠠ
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠨᠡᠮᠡᠯᠲᠡ᠂
ᠥᢉᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠯᠲᠡ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠬᠤ ᠲᠤᠬᠠᠢ
᠑ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ᠃ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠳᠣᠣᠷ ᠠ ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠᠭᠤᠯᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ᠂ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ ᠨᠡᠮᠡᠰᠣᢈᠡᠢ:
᠑/᠓ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠓᠂᠑᠂᠑᠑ ᠆ ᠓᠂᠑᠂᠑᠓ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ:
«᠓᠂᠑᠂᠑᠑᠂«ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ» ᢉᠡᠵᠦ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠢᢉᠡᠳᠦᢉᠰᠡᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠠ᠋ᠷᢈᠡ ᠵᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ
᠔᠂᠑᠂᠒᠆ᠲᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋;
᠓᠂᠑᠂᠑᠒᠂«ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭ ᠠ» ᢉᠡᠵᠦ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠢᢉᠡᠳᠦᢉᠰᠡᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠠ᠋ᠷᢈᠡ ᠵᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ
ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠔᠂᠑᠂᠓᠆ᠳ᠋ᠣ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋;
᠓᠂᠑᠂᠑᠓᠂«ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠴᠠ» ᢉᠡᠵᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠷᠭᠤᠮᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠥᠰᠦᠯᠲᠡ᠂ ᢈᠦᢉᠵᠢᠯᠲᠡ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ ᠰᠡᠷᢉᠦᠯᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ
ᠰᠥᠷᢉᠦ ᠨᠥᠯᠦᢉᠡ ᠦᠵᠡᢉᠦᠯᢈᠦ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠠᠷ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠵᠦ ᠪᠤᠯᠬᠤ ᠮᠠᠯ᠂ ᠠᠮᠢᠲᠠᠨ ᠤ᠋ ᠲᠣᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠢᠯᠡᠷᢈᠡᠶᠢᠯᠡᢉᠳᠡᢈᠦ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠴᠢᠳᠠᠪᢈᠢ ᠶ᠋ᠢ᠃»
᠒/᠑᠙ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠑᠙᠂᠓ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ:
«᠑᠙᠂᠓᠂ᢈᠦᠳᠡᢉᠡ ᠠᠵᠤ ᠠᠬᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠠ᠋ᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠲᠥᠪ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ ᠳᠠᠷᠠᠭᠠᢈᠢ ᠪᠦᠷᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᢈᠡ ᠶ᠋ᠢ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᠦᠨ ᠡ:
᠑᠙᠂᠓᠂᠑᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠵᠣᢈᠢᠰᠲᠠᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ ᠠᠷᠭ ᠠ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠠᠪᠴᠤ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ;
᠑᠙᠂᠓᠂᠒᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠴᠠ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠬᠤ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ᠢ᠋ ᠪᠠᠶᠢᠭᠠᠯᠢ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠤ᠋ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠠ᠋ᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ
ᢉᠡᠰᠢᢉᠦᠨ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠬᠤ᠃»
᠓/᠒᠐ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠒᠐᠂᠑᠂᠖᠂ ᠒᠐᠂᠑᠂᠗ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ:
Moehgo& Folo_ oa HeolI
«᠒᠐᠂᠑᠂᠖᠂ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠣᠷᠤᠨ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠣᠨᠴᠠᠯᠢᠭ ᠲᠤ ᠲᠣᢈᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠵᠤ᠂ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠵᠣᢈᠢᠰᠲᠠᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ
ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠢ᠋ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠬᠤ;
᠒᠐᠂᠑᠂᠗᠂ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠣᢈᠢᠶᠠᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᢈᠡᠢ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ
ᠨᠡᠶᠢᠴᠡᢉᠦᠯᠦᠨ ᠪᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠢᠷᢉᠡᠳ ᠦ᠋ᠨ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ
ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠭᠠᠭ᠂ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ᠂ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢᠰᠢᠯ ᠢ᠋ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠬᠤ᠃»
᠔/᠒᠐ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠒᠐᠂᠒᠂᠑᠐᠂ ᠒᠐᠂᠒᠂᠑᠑ ᠳ᠋ᠡᢈᠢ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ:
«᠒᠐᠂᠒᠂᠑᠐᠂ᠭᠠᠮᠰᠢᠭ᠂ ᠠᠶᠤᠯᠲᠤ ᠦᠵᠡᢉᠳᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠣᠲᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ᠂ ᠪᠤᠰᠤᠳ ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ᠂ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠲᠦ ᠲᠦᠷ
ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠮᠠᠯ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠬᠤ ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ᠂ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠳᠠᠷᠤᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢈᠦ;
᠒᠐᠂᠒᠂᠑᠑᠂ᠠ᠋ᠨᠡ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠒᠐᠂᠒᠂᠑᠐᠆ᠳ᠋ᠣ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠤ᠋ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢉᠡ ᠦᢉᠡᠢ ᠪᠤᠯ ᠤᠭ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠳᠡᢉᠡᠳᠦ ᠱᠠᠲᠤᠨ ᠤ᠋
ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠳᠠᠷᠤᠭ ᠠ᠂ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢈᠦ᠃»
᠕/᠒᠑ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠒᠑᠂᠔᠂᠔᠆ ᠑᠑᠂᠔᠂᠗ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ:
«᠒᠑᠂᠔᠂᠔᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠬᠤ;
᠒᠑᠂᠔᠂᠕᠂ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠭᠠᠮᠰᠢᠭ᠂ ᠠᠶᠤᠯᠲᠤ ᠦᠵᠡᢉᠳᠡᠯ ᠲᠣᢈᠢᠶᠠᠯᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠦᠶ ᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ
ᠮᠠᠯᠴᠢᠳ ᠲᠤ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠴᠠ ᠳ᠋ᠤ ᠲᠣᢈᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠤᠨ ᠲᠦᠷ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢈᠦ;
᠒᠑᠂᠔᠂᠖᠂ᠭᠠᠮᠰᠢᠭ᠂ ᠠᠶᠤᠯᠲᠤ ᠦᠵᠡᢉᠳᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠤᠯᠠᠮ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠪᠤᠰᠤᠳ ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ᠂ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠮᠠᠯ ᠢ᠋ ᠣᠲᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠪᠤᠰᠤᠳ
ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠲᠦ ᠲᠦᠷ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠣᠷᠤᠭᠤᠯᠬᠤ᠂ ᠭᠠᠷᠭᠠᠬᠤ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠰᠢᠢᠳᠪᠤᠷᠢᠯᠡᢈᠦ;
᠒᠑᠂᠔᠂᠗᠂ᠠ᠋ᠪᠤᠯᠵᠢᠶ ᠡ᠂ ᠬᠠᠪᠤᠷᠵᠢᠶᠠᠨ ᠤ᠋ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠵᠤᠨ᠂ ᠨᠠᠮᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠤᠯᠠᠷᠢᠯ ᠳ᠋ᠤ ᠮᠠᠯ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠴᠢᠯᠦᢉᠡᠯᠡᢈᠦ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠵᠤ᠂
ᠮᠥᠷᠳᠡᢉᠦᠯᢈᠦ᠃»
᠖/᠒᠓ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠒᠓᠂᠔᠂᠗᠆᠒᠓᠂᠔᠂᠙ ᠳ᠋ᠡᢈᠢ ᠵᠢᠭᠠᠯᠲᠠ:
«᠒᠓᠂᠔᠂᠗᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠴᠠ ᠶ᠋ᠢ ᢈᠦᠳᠡᢉᠡ᠂ ᠠᠵᠤ ᠠᠬᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠠᠯᠢ ᠣᠷᠴᠢᠨ ᠤ᠋ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠠ᠋ᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ
ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᢉᠡᠰᠢᢉᠦᠨ ᠦ᠋ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠷᠭᠠᠴᠢᠯᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠮᠡᠷᢉᠡᠵᠢᠯᠲᠡᠨ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠵᠢᠯ ᠪᠦᠷᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠬᠤ;
᠒᠓᠂᠔᠂᠘᠂ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠵᠠᠭᠠᠭ᠂ ᢈᠡᠮᠵᠢᠶ ᠡ᠂ ᠪᠠᠶᠢᠷᠢᠰᠢᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠵᠢᠷᠤᠭ ᠢ᠋
ᠤᠶᠢᠯᠡᠳᢈᠦ᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠰᠠᠩ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᢈᠦ;
᠒᠓᠂᠔᠂᠙᠂ᠠ᠋ᠨᠡ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠒᠑᠂᠔᠂᠔᠆ᠳ᠋ᠣ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠪᠦᠷᠢᠳᢈᠡᢈᠦ᠂ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠯᠲᠠ᠂
ᠲᠥᠯᠦᠪ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠨᠡᠯᠡᢉᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠮᠡᠷᢉᠡᠵᠢᠯᠲᠡᠨ ᠲᠡᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠤᠭ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠶᠡᠯᠡᠯᠲᠡ ᠳ᠋ᠦ ᠲᠣᠭᠲᠠᠮᠠᠯ
ᢈᠢᠨᠠᠯᠲᠠ ᠲᠠᠯᠪᠢᠬᠤ᠂ ᠳ᠋ᠦᠩᠨᠡᢈᠦ᠃»
᠗/᠕᠒ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠕᠒᠂᠑᠑᠆᠕᠒᠂᠑᠓ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ:
«᠕᠒᠂᠑᠑᠂ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠪᠠᠶᠢᠭ ᠠ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠬᠠᠰᠢᠬᠤ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠣᠷᠢᠭᠯᠠᠨ ᠠ᠃
᠕᠒ ᠂᠑᠒᠂ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠬᠤ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠵᠢᠷᠤᠮ᠂ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᠭᠪᠤᠷ ᠢ᠋ ᢈᠦᠳᠡᢉᠡ ᠠᠵᠤ
ᠠᠬᠤᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠠ᠋ᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠲᠥᠪ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ᠂ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᢈᠢᠷᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭ ᠠ
ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠨ ᠠ᠃
᠕᠒᠂᠑᠓᠂ᠠ᠋ᠨᠡ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠕᠒᠂᠑᠒᠆ᠲᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠑᠕ ᢈᠦᠷᠲᠡᠯ ᠡ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠲᠠᠢ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠬᠤ ᠪᠦᢉᠡᠳ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠ᠋ᢉᠦᠷᢉᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ
ᠪᠠᠶᠡᠯᠡᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠠᠯᠵᠠᠨ ᠠᠩᠬ ᠠ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠰᠤᠩᠭᠠᠵᠤ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃»
᠒ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ᠃ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠕᠒ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠕᠒᠂᠑᠂ ᠕᠒᠂᠒ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ ᠢ᠋ ᠳᠣᠣᠷ ᠠ ᠳᠤᠷᠠᠳᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠥᢉᠡᠷᠡᠴᠢᠯᠡᠨ
ᠨᠠᠶᠢᠷᠠᠭᠤᠯᠰᠤᠭᠠᠢ:
«᠕᠒᠂᠑᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠵᠣᢈᠢᠰᠲᠠᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠢ᠋ ᠠ᠋ᠨᠡ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠵᠣᢈᠢᠶᠠᠨ
ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᢈᠡᠢ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠢᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡᠨ ᠳ᠋ᠦ ᠦᠶ ᠡ ᠱᠠᠲᠤ ᠲᠠᠢ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᠵᠦ᠂ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᠦᠨ ᠡ᠃
᠕᠒᠂᠒᠂ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠵᠤ ᠢᠷᠡᢉᠰᠡᠨ ᠤᠯᠠᠮᠵᠢᠯᠠᠯ᠂ ᠵᠣᢈᠢᠰᠲᠠᠢ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ ᠱᠠᠭᠠᠷᠳᠠᠯᠭ ᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠠᠯᠵᠠᠨ
ᠠ᠋ᠪᠤᠯᠵᠢᠶ ᠡ᠂ ᠬᠠᠪᠤᠷᠵᠢᠶ ᠠ᠂ ᠵᠤᠰᠠᠯᠠᠩ᠂ ᠨᠠᠮᠤᠷᠵᠢᠶ ᠠ᠂ ᠣᠲᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ᠂ ᠳᠠᠮᠵᠢᠨ ᠥᠩᢉᠡᠷᠡᢈᠦ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᢉᠡᠰᠡᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᢈᠡᠢ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠨ ᠠ᠃
ᠣᠲᠤᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ᠂ ᠳᠠᠮᠵᠢᠨ ᠥᠩᢉᠡᠷᠡᢈᠦ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ᠂ ᠤᠰᠤᠲᠤ ᠴᠡᢉ᠂ ᠬᠤᠵᠢᠷ ᠮᠠᠷ ᠠ ᠪᠦᢈᠦᠢ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠪᠠᠷ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠨ ᠠ᠃ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋
ᠲᠠᠯᠬᠠᠯᠠᠭᠳᠠᠬᠤ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠨᠥᢈᠦᠨ ᠰᠡᠷᢉᠦᢉᠡᢈᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭ ᠠ ᠪᠠᠷ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠦᠰᠡ ᠨᠤᠲᠤᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠣᠨᠴᠠᠯᠢᠭ᠂ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠦ᠋ᠨ ᠳᠠᠭᠠᠭᠠᠴᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠷᠠᠭᠠᠯᠵᠠᠨ᠂ ᠪᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ
ᠢᠷᢉᠡᠳ ᠦ᠋ᠨ ᠨᠡᠶᠢᠲᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠰᠠᠨᠠᠯ ᠢ᠋ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠯᠡᠨ ᠰᠤᠮᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠵᠠᠰᠠᠭ ᠳᠠᠷᠤᠭ ᠠ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠠᠩᠬᠠᠳᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠳ᠋ᠤ ᠪᠠᠯᠴᠢᢉᠡᠷ ᠢ᠋ ᢉᠡᠷ ᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ
ᠳᠠᠭᠠᠭᠤ ᠠᠰᠢᠭᠯᠠᠭᠤᠯᠵᠤ ᠪᠤᠯᠤᠨ ᠠ᠃»
᠓ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ᠃ᠭᠠᠵᠠᠷ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠕᠒᠂᠖ ᠳ᠋ᠠᢈᠢ ᢈᠡᠰᠡᢉ ᠦ᠋ᠨ «᠕᠒᠂᠑᠆ᠳ᠋ᠦ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠶᠡᠷᠦᠩᢈᠡᠢ ᠬᠤᠪᠢᠶᠠᠷᠢ᠂» ᢉᠡᠰᠡᠨ ᠢ᠋ ᠬᠠᠰᠤᠰᠤᠭᠠᠢ᠃
᠔ ᠳ᠋ᠦᢉᠡᠷ ᠵᠦᠶᠢᠯ᠃ᠠ᠋ᠨᠡ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠮᠠᠯᠴᠢᠨ ᠠ᠋ᠷᠦᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠢᢉᠡᠳᠦᢉᠰᠡᠨ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠠ᠋ᠷᢈᠡ ᠵᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠪᠠᠶᠢᠳᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᢈᠦᠴᠦᠨ ᠲᠡᢉᠦᠯᠳᠡᠷ
ᠪᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠠ᠋ᠳᠦᠷ ᠠ᠋ᠴᠡ ᠠ᠋ᢈᠢᠯᠡᠨ ᠳᠠᠭᠠᠵᠤ ᠮᠥᠷᠳᠡᠨ ᠡ᠃
ᠮᠣᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ
ᠶᠡᢈᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ ᠤ᠋ᠨ ᠳᠠᠷᠤᠭ ᠠ ᠭᠣ᠋᠂ᠽᠠᠨᠳᠠᠨᠰᠢᠲᠠᠷ ᠠ