Органик хүнсний тухай
ГарЧиГ
Монгол Улсын ХУУлЬ
462. Органик хүнсний тухай 1389
463. Сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт
оруулах тухай 1398
Монгол Улсын ИХ ХУрлын тогтоол
464. Газар хөдлөлтийн гамшгаас урьдчилан сэргийлэх,
эрсдэлийг бууруулах талаар авах зарим арга
хэмжээний тухай Дугаар 34 1400
465. Үндсэн хуулийн цэцийн 2016 оны 05 дугаар
дүгнэлтийн тухай Дугаар 38 1402
466. Тогтоолд өөрчлөлт оруулах
тухай Дугаар 39 1402
467. Тогтоол хүчингүй болсонд тооцох
тухай Дугаар 40 1403
Монгол Улсын ЗасгИйн гаЗрын тогтоол
468. “Төрийн үйлчилгээний нэгдсэн төв”-ийн
талаар авах зарим арга хэмжээний
тухай Дугаар 141 1404
2016 оны 04 дүгээр Улаанбаатар сарын 07-ны өдөр хот
НЭГДҮГЭЭР БҮЛЭГ
1 дүгээр зүйл.Хуулийн зорилт
1.1.Энэ хуулийн зорилт нь хөдөө аж ахуйн органик үйлдвэрлэл
эрхлэх, органик хүнс, тэжээл, бордоо үйлдвэрлэх, тэдгээрийг
баталгаажуулах, худалдах, импортлох, органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээ хэрэглэх, сурталчлахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.
2 дугаар зүйл.Органик хүнсний тухай хууль тогтоомж
2.1.Органик хүнсний тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Үндсэн
хууль1, Хүнсний тухай хууль2, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль3, Байгалийн ургамлын тухай хууль4, Ойн тухай хууль5, Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хууль6, Амьтан, ургамал, тэдгээрийн гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналт, шалгалтын тухай хууль7, энэ хууль болон эдгээр хуультай нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.
2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.
3 дугаар зүйл.Хуулийн хамрах хүрээ
3.1.Энэ хууль нь хөдөө аж ахуйн гаралтай органик хүнс болон
боловсруулаагүй түүхий эд, бүтээгдэхүүн, байгалийн ургамал ашиглаж үйлдвэрлэсэн органик хүнс, мал амьтны органик тэжээл, органик бордоо, таримлын үр, суулгацад хамаарна.
3.2.Ан амьтны гаралтай түүхий эдээр органик хүнс үйлдвэрлэх,
нийтийн хоол үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагааг энэ хуулиар зохицуулахгүй.
4 дүгээр зүйл.Хуулийн нэр томьёоны тодорхойлолт
4.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томьёог доор дурдсан утгаар ойлгоно:
4.1.1.“органик хүнс“ гэж Хүнсний тухай хуулийн 3.1.5-д заасныг;
4.1.2.“органик үйлдвэрлэл” гэж энэ хуульд заасан шаардлагад нийцүүлэн хөдөө аж ахуйн анхан шатны болон хүнсний боловсруулах органик үйлдвэрлэл эрхлэхийг;
1 Монгол Улсын Үндсэн хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 1992 оны 1 дугаарт нийтлэгдсэн. 2 Хүнсний тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2013 оны 2 дугаарт нийтлэгдсэн. 3 Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль “Төрийн мэдээлэл эмхэтгэлийн 2013 оны 2 дугаарт нийтлэгдсэн. 4 Байгалийн ургамлын тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 1995 оны 5-6 дугаарт нийтлэгдсэн. 5 Ойн тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2012 оны 22 дугаарт нийтлэгдсэн. 6 Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2003 оны 21 дугаарт нийтлэгдсэн 7 Амьтан, ургамал, тэдгээрийн гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналт, шалгалтын тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2002 оны 46 дугаарт нийтлэгдсэн.
4.1.3.“шилжилтийн үе” гэж анхан шатны үйлдвэрлэл
эрхлэгч энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан баталгаажуулалт хийх эрх бүхий этгээдтэй гэрээ байгуулснаас эхлэн органик үйлдвэрлэлд бүрэн шилжих хүртэл хугацааг;
4.1.4.“баталгаажуулалт” гэж Стандартчилал, тохирлын
үнэлгээний тухай хуулийн 3.1.9-т заасныг;
4.1.5.“хувиргасан амьд организм” гэж Хувиргасан амьд
организмын тухай8 хуулийн 3.1.2-т заасныг.
5 дугаар зүйл.Органик үйлдвэрлэлийн зарчим
5.1.Органик үйлдвэрлэлд дараахь зарчмыг баримтална:
5.1.1.хөрс, ус, агаар, ургамал, амьтан, хүн амын оршин
тогтнох эрүүл аюулгүй байдлыг хамгаалсан байх;
5.1.2.органик үйлдвэрлэл экосистемд сөрөг нөлөөгүй,
байгаль экологийн тогтвортой байдлыг хадгалсан байх;
5.1.3.зах зээлийн шударга өрсөлдөөнд суурилж,
үйлдвэрлэлийн бүх үе шатанд шударга, энэрэнгүй ёсыг баримтлах;
5.1.4.хүрээлэн байгаа орчин, одоо болон ирээдүй хойч
үеийн эрүүл мэнд, сайн сайхныг хамгаалах, бүтээгдэхүүний органик болон байгалийн шинж байдлыг хадгалахад чиглэсэн хариуцлагатай арга технологиор үйлдвэрлэл эрхлэх.
5.2.Орцын 90 болон түүнээс дээш хувь нь органик найрлагатай
хүнс, тэжээл, бордоог органикт тооцно.
ХОЁРДУГААР БҮЛЭГ
6 дугаар зүйл.Органик үйлдвэрлэлийн шилжилтийн үе
6.1.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгч энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан
баталгаажуулалт хийх эрх бүхий этгээд /цаашид “баталгаажуулалтын байгууллага” гэх/-д органик үйлдвэрлэлд шилжих тухай хүсэлтээ гаргана.
6.2.Баталгаажуулалтын байгууллага органик үйлдвэрлэлд шилжих шилжилтийн үеийг эхлүүлэх болон органик хүнсийг баталгаажуулах тухай
8 Хувиргасан амьд организмын тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2007 оны 29 дугаарт нийтлэгдсэн.
гэрээг үйлдвэрлэл эрхлэгчтэй байгуулснаас хойш энэ тухай ажлын 10 өдөрт багтаан хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад бичгээр мэдэгдэнэ.
6.3.Баталгаажуулалтын байгууллага шилжилтийн үеийн хугацааг
органик үйлдвэрлэлийн байршил, төрөл, ул мөрийг мөрдөн тогтоох бүртгэл хөтлөлтийн байдал, байгаль орчны нөлөөллийн үнэлгээний дүгнэлтийг харгалзан энэ хуулийн 8.3-т заасан журмын дагуу тогтооно.
6.4.Баталгаажуулалтын байгууллага органик үйлдвэрлэлд бүрэн
болон хэсэгчлэн шилжсэн, шилжиж чадаагүй талаархи үйлдвэрлэл эрхлэгчийн мэдээллийг хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагад ажлын 10 өдөрт багтаан бичгээр мэдэгдэнэ.
6.5.Органик хүнсний боловсруулах үйлдвэрлэл шилжилтийн үегүй
байж болно.
7 дугаар зүйл.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгчийн эрх, үүрэг
7.1.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгч Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй
байдлыг хангах тухай хуулийн 10.1-д зааснаас гадна дараахь үүрэг хүлээнэ:
7.1.1.баталгаажуулалтын байгууллагатай байгуулсан энэ
хуулийн 6.2-т заасан гэрээний хэрэгжилтийг ханган ажиллах;
7.1.2.мал, амьтан, хүний эрүүл мэнд, хүрээлэн байгаа
орчинд сөрөг нөлөөгүй, хүнсний түүхий эд, бүтээгдэхүүний байгалийн шинж чанарыг хадгалах үйлдвэрлэлийн арга технологи боловсруулж мөрдөх;
7.1.3.аж ахуйн дотоод нөөц бололцоондоо тулгуурлан,
хаягдалгүй, эсхүл хаягдал багатай технологийг ашиглах, усыг зүй зохистой хэрэглэх;
7.1.4.органик үйлдвэрлэлийг бүхэлд нь, эсхүл тухайн
төрлийн хүнсийг үйлдвэрлэхээ зогсоосон бол ажлын 10 өдөрт багтаан баталгаажуулалтын болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагад бичгээр мэдэгдэх.
7.2.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгч дараахь эрхтэй:
7.2.1.баталгаажуулалт хийлгэсэн болон шилжилтийн
үеийн хүнс, тэжээл, бордооны шошгод энэ хуулийн 11.2-т заасан органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээг хэрэглэх;
7.2.2.энэ хуулийн 8.3-т заасан журмын дагуу органик
үйлдвэрлэлийг органик бус үйлдвэрлэлтэй хавсран эрхлэх;
7.2.3.нийлүүлэгчээс түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг худалдан
авахдаа энэ хуулийн 8.3-т заасан бодис, хувиргасан амьд организм, цацрагийн боловсруулалт, өсөлтийн даавар хэрэглээгүй болон органик болохыг тодорхойлсон баталгаа шаардах.
8 дугаар зүйл.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгчид тавих шаардлага
8.1.Органик үйлдвэрлэл эрхлэгч Хүнсний тухай хуулийн 10 дугаар зүйлд зааснаас гадна дараахь шаардлагыг хангасан байна:
8.1.1.органик үйлдвэрлэлийн үйл явц болон органик
хүнсийг хоёр жил тутамд баталгаажуулалтад хамруулах;
8.1.2.баталгаажуулалтын зардлыг хариуцах;
8.1.3.ойн дагалт баялаг болон байгалийн ургамал
ашигласан тохиолдолд сүүлийн гурван жилийн туршид энэ хуулийн 8.3-т зааснаас өөр бодисоор ариутгал, халдваргүйжүүлэлт хийгээгүй талаар байгаль орчин болон хүнс, хөдөө ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагын тодорхойлсон талбайгаас түүх;
8.1.4.ойн дагалт баялаг болон байгалийн ургамал
түүж ашиглахдаа Ойн тухай болон Байгалийн ургамлын тухай хуулийн холбогдох зүйл, заалтыг хэрэгжүүлэх.
8.2.Органик үйлдвэрлэлд Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг
хангах тухай хуулийн 10.3-т зааснаас гадна дараахь үйлдлийг хориглоно:
8.2.1.энэ хуулийн 8.3-т зааснаас бусад бодис хэрэглэх;
8.2.2.органик хүнсийг боловсруулах явцдаа цацрагийн
боловсруулалт хийх;
8.2.3.айл өрх болон үйлдвэр, аж ахуйн газрын бохир, хот
суурины цэвэрлэх байгууламжийн лаг ашиглах;
8.2.4.эсээр үржүүлэх /клонинг/ аргаар гарган авсан мал,
амьтан, тэдгээрийн үр төл ашиглах;
8.2.5.хувиргасан амьд организм, түүнээс гаралтай түүхий
эд, бүтээгдэхүүн болон өсөлтийн даавар ашиглах.
8.3.Хөдөө аж ахуйн органик үйлдвэрлэл эрхлэх болон органик хүнс
үйлдвэрлэхэд баримтлах журам, хэрэглэх бодисын жагсаалтыг хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
8.4.Органик хүнсний орцын найрлага тооцох аргачлалыг хүнс, хөдөө
аж ахуйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
9 дүгээр зүйл.Органик хүнсийг импортлох, экспортлох, худалдах
9.1.Органик хүнсийг импортлох, экспортлохтой холбогдсон
харилцааг Хүнсний тухай хуулийн 11 дүгээр зүйл, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 13 дугаар зүйл, Амьтан, ургамал, тэдгээрийн гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналт, шалгалтын тухай хууль, Стандартчилал, тохирлын үнэлгээний тухай хуулийн 16.14.2-т заасны дагуу тус тус зохицуулна.
9.2.Экспорт болон импортын органик хүнсийг Хүнсний тухай
хуулийн 16.1-д заасны дагуу хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага бүртгэж, мэдээллийн сан үүсгэнэ.
9.3.Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт худалдах импортын органик хүнс
нь энэ хуулийн 9.1-д зааснаас гадна доор дурдсан шаардлага хангасан байна:
9.3.1.Хүнсний тухай хуулийн 16.2-т заасан журмын дагуу
бүртгүүлж жагсаалтад орсон байх;
9.3.2.экспортлогч улсын эрх бүхий баталгаажуулалтын
байгууллагаас олгосон органик болохыг тодорхойлсон хүчин төгөлдөр гэрчилгээтэй байх.
9.4.Импортлосон органик хүнсийг жижиглэн савласан тохиолдолд шошго нь Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хуулийн 12.8-д заасан шаардлагыг хангана.
9.5.Мэргэжлийн хяналтын байгууллага органик хүнсийг экспортлох
болон импортлох үеийн хяналт, шалгалтын мэдээг гаргаж, улирал тутам хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад хүргүүлнэ.
ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ
10 дугаар зүйл.Баталгаажуулалтын байгууллага, органик үйлдвэрлэл болон хүнсний баталгаажуулалт,
бүртгэл
10.1.Органик үйлдвэрлэлийн болон органик хүнс, тэжээл, бордооны
баталгаажуулалтыг доор дурдсан байгууллага гүйцэтгэнэ:
10.1.1.Монгол Улсын эрх бүхий байгууллагаар итгэмжлэгдсэн баталгаажуулалтын байгууллага;
10.1.2.Монгол Улсад бүртгэлтэй, гадаад улсын итгэмжлэгдсэн баталгаажуулалтын байгууллага.
10.2.Энэ хуульд заасан шаардлагад нийцүүлэн үйлдвэрлэсэн
хүнсийг харилцан итгэлцэлд тулгуурлан үйлдвэрлэгч, хэрэглэгч болон бусад тал хамтран баталгаажуулах бол хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад бүртгүүлнэ.
10.3.Энэ хуулийн 10.1-д заасан баталгаажуулалтын байгууллагыг
бүртгэх журмыг үндэсний итгэмжлэлийн байгууллага, 10.2-т зааснаар баталгаажуулах тохиолдолд түүнд тавих шаардлага, бүртгүүлэх болон баталгаажуулалт хийх журмыг хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
10.4.Баталгаажуулалтын байгууллага эрх бүхий үндэсний болон
олон улсын байгууллагаас баталсан дүрэм, журам, стандартын хүрээнд баталгаажуулалт хийж, гэрчилгээ олгох, мөн түүнийг түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгож болох бөгөөд энэ тухай хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага болон мэргэжлийн хяналтын байгууллагад бичгээр мэдэгдэнэ.
10.5.Хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны
төв байгууллага баталгаажсан органик үйлдвэрлэл, хүнсний мэдээллийн санг бүрдүүлж, тухай бүр шинэчлэн мэргэжлийн хяналтын байгууллагад бичгээр мэдэгдэнэ.
10.6.Үндэсний итгэмжлэлийн болон хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал
эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан баталгаажуулалт хийсэн этгээдийн талаархи мэдээллийн санг бүрдүүлж, тухай бүр шинэчлэнэ.
10.7.Энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан баталгаажуулалт хийсэн этгээд
дараахь үүрэгтэй:
10.7.1.органик үйлдвэрлэл эрхлэгчтэй энэ хуулийн 6.2-т заасан гэрээ байгуулж, хэрэгжилтийг хангуулж ажиллах;
10.7.2.органик үйлдвэрлэл эрхлэгч энэ хуулийн 8.2-т
заасныг зөрчиж үйлдвэрлэл явуулсан бол баталгаажуулалтыг хүчингүй болгож, энэ тухай мэдээллийг мэргэжлийн хяналтын байгууллага болон хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллагад ажлын 10 өдөрт багтаан албан бичгээр мэдэгдэх;
10.7.3.эрх бүхий байгууллагыг баталгаажуулсан
үйлдвэрлэл эрхлэгчийн тухай мэдээллээр хангах;
10.7.4.энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан баталгаажуулалт
хийсэн этгээд үндэсний итгэмжлэлийн байгууллагад бүртгүүлэхгүйгээр үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.
11 дүгээр зүйл.Органик хүнсний тэмдэг, тэмдэглэгээ, шошго
11.1.Энэ хуулийн 10.1-д зааснаар баталгаажуулалт хийлгэсэн бол
органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, 10.2-т зааснаар баталгаажуулалт хийлгэсэн бол органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэглэгээг тус тус шошгод тавина.
11.2.Органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээ шилжилтийн
үед шар өнгийн дэвсгэртэй, органик үйлдвэрлэлд шилжсэнээс хойш ногоон өнгийн дэвсгэртэй байна.
11.3.Органик хүнсний шошгод Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй
байдлыг хангах тухай хуулийн 12.3, 12.4, 12.5, 12.6, 12.7-д зааснаас гадна баталгаажуулалтын байгууллагын нэрийг бичиж болно.
11.4.Хүнсэн дэх органик орцын нэр, хувь хэмжээг шошгод тусгаж
болно.
11.5.Органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээг хэрэглэхэд
дараахь үйлдлийг хориглоно:
11.5.1.органик бус хүнс, тэжээл, бордоог органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээтэйгээр нийтийн хэрэгцээнд нийлүүлэх, зар сурталчилгаанд ашиглах;
11.5.2.шилжилтийн үед үйлдвэрлэсэн хүнс, тэжээл,
бордоог ногоон өнгийн дэвсгэртэйгээр нийтийн хэрэгцээнд нийлүүлэх, зар сурталчилгаанд ашиглах.
11.6.Органик болохыг илэрхийлсэн тэмдэг, тэмдэглэгээний загвар,
хэрэглэх журмыг хүнс, хөдөө аж ахуйн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн батална.
11.7.Хүнсний шошгод монгол болон гадаад хэлээр бичигдсэн “органик”, “байгалийн цэвэр”, “байгалийн гаралтай цэвэр” гэсэн үгийг хэрэглэх бол энэ хуулийг дагаж мөрдөнө.
12 дугаар зүйл.Органик үйлдвэрлэл, органик хүнсэнд тавих хяналт
12.1.Органик үйлдвэрлэлийн сүлжээнд болон органик хүнсний
хадгалалт, тээвэрлэлт, экспорт, импорт, худалдаа, үйлчилгээнд тавих хяналтыг Хүнсний тухай хууль, Хүнсний бүтээгдэхүүний аюулгүй байдлыг хангах тухай хууль, Төрийн хяналт, шалгалтын тухай хууль9, Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль10, Амьтан, ургамал, тэдгээрийн гаралтай түүхий эд, бүтээгдэхүүнийг улсын хилээр нэвтрүүлэх үеийн хорио цээрийн хяналт, шалгалтын тухай хуулиар тус тус зохицуулна.
12.2.Энэ хуулийн 10.1, 10.2-т заасан баталгаажуулалт хийсэн этгээд
органик хүнсний үйлдвэрлэлийн үйл явцад байнгын хяналт тавина.
ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ
13 дугаар зүйл.Хууль тогтоомж зөрчигчид хүлээлгэх хариуцлага
13.1.Энэ хуулийг зөрчсөн албан тушаалтны үйлдэл нь гэмт хэргийн шинжгүй бол Төрийн албаны тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.
13.2.Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль,
эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.
14 дүгээр зүйл.Хууль хүчин төгөлдөр болох
14.1.Энэ хуулийг 2017 оны 01 дүгээр сарын 01-ний өдрөөс эхлэн
дагаж мөрдөнө.
9 Төрийн хяналт шалгалтын тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2003 оны 2 дугаарт нийтлэгдсэн. 10 Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хууль “Төрийн мэдээлэл” эмхэтгэлийн 2004 оны 3 дугаарт нийтлэгдсэн